ทำไมไม่ควรโมโหเมื่อเตรียมพร้อมมีบุตร

จริง ๆ แล้ว ไม่ว่า โรคใด ๆ ในทางการแพทย์แผนจีน “อารมณ์โมโห” กระทบต่อตัวโรคและส่งผลให้ร่างกายแย่ลงได้ อารมณ์คือหนึ่งในปัจจัยหลักของการเกิดโรคที่เรียกว่า “อารมณ์ทั้งเจ็ด” 

“โกรธ คือโง่ โมโห คือบ้า” หมายถึง การปล่อยให้อารมณ์ครอบงำทำให้ขาดสติและการยับยั้งชั่งใจ จนมีพฤติกรรมที่ไม่สมเหตุสมผลหรือไม่รู้ตัวว่าการแสดงอารมณ์โมโหหรือโกรธนี้เป็นพฤติกรรมที่คนส่วนมากไม่ทำกัน 

การแพทย์แผนจีนอธิบายอารมณ์โมโหหรือโกรธนั้น (怒) ส่งผลกระทบโดยตรงต่อ "ตับ" ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญในทางนรีเวช ตับจะกำกับและควบคุมการระบายของชี่ในร่างกายเพื่อไปล่อเลี้ยงรังไข่ การกักเก็บเลือดประจำเดือน อีกทั้งตับยังทำงานร่วมกับไตในการช่วยให้ระบบสืบพันธุ์ทำงานได้อย่างราบลื่นและสมดุล ดังนั้นการโมโหนี้จึงกลายเป็นสาเหตุสำคัญหนึ่งของ ภาวะมีบุตรยาก (Infertility) นั่นเอง

กลไกความสัมพันธ์ โมโหกับมีบุตรยาก

  ตามทฤษฎีการแพทย์แผนจีน ตับมีหน้าที่ระบายชี่และเก็บเลือดไปยังมดลูกและรังไข่ เมื่อเราโมโหง่าย คุมสติไม่ได้ หรือหงุดหงิดบ่อย ๆ ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า "ชี่ตับติดขัด" (肝气郁结) 

ชี่ตับติดขัด 

ในทางการแพทย์จีนเมื่อชี่ตับติดขัด ชี่จะไม่ผลักดันให้เลือดไหลเวียนได้คล่อง เลือดจึงไม่สามารถไหลเวียนไปหล่อเลี้ยงรังไข่และมดลูกได้ ชี่ที่ติดขัดจากอารมณ์โมโหไม่สามารถขับเคลื่อนเลือด เปรียบเหมือนรถบนถนนที่ขาดน้ำมันทำให้รถติดคั่งค้างไม่สามารถขยับหรือระบายรถออกไปได้ ชี่ที่ไม่ขับเคลื่อนเลือดเป็นระยะเวลานาน ๆ จึงก่อตัวเกิดเป็น "เลือดคั่ง" สะสมในมดลูกส่งผลให้เลือดประจำเดือนมีลักษณะเป็นลิ่ม สีคล้ำ มีกลิ่นเหม็นหรือมีติ่งในโพรงมดลูก หรือปวดท้องประจำเดือนรุนแรงได้ จึงเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะมีบุตรยากในการแพทย์แผนจีน


  ลักษณะประจำเดือน ผู้ที่ชี่ตับติดขัดมักพบรอบประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ บางครั้งมาเร็วบางครั้งมาช้าและมักมีอาการปวดท้องประจำเดือนอย่างรุนแรง ประจำเดือนเป็นก้อน คัดหน้าอก จุกเสียดแน่นท้อง ปวดศีรษะก่อนมีประจำเดือน หงุดหงิดอารมณ์ร้าย ส่งผลให้หาวันตกไข่ยาก จึงมีบุตรยาก


  ในทางการแพทย์แผนจีน เมื่อชี่ตับติดขัดยังกระทบต่ออวัยวะอื่น เมื่อมีความโกรธสะสมนาน ๆ ในทางการแพทย์แผนจีนอธิบายว่า การโมโหนาน ๆ จนเป็นนิสัย ส่งผลให้เกิด "ไฟ" สะสมในร่างกายและเมื่อไฟในร่างกายสะสมนานวัน ไฟจะทำลายสารน้ำสำคัญในร่างกาย สารอาหารและชี่ของ "ไต" ที่ไปหล่อเลี้ยงไข่ในรังไข่และเลือดในมดลูก ซึ่งไตในที่นี้คืออวัยวะหลักที่ควบคุมการเจริญเติบโตและการเจริญพันธุ์ เมื่อโมโหนานวันเข้าไข่จึงไม่มีคุณภาพ ผมร่วง นอนไม่หลับและมีบุตรยากนั่นเอง


ลองตรวจดูว่าคุณมีอาการร่วมที่อยู่ใน “กลุ่มอาการชี่ตับติดขัด” หรือไม่ 

• สตรีที่มีบุตรยาก
• คัดแน่นเต้านมหรือชายโครง ช่วงก่อนมีประจำเดือนหรือช่วงตกไข่ 
• ถอนหายใจบ่อย หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน ควบคุมสติไม่ได้ 
• ปวดท้องประจำเดือน ประจำเดือนเป็นล่ม สีคล้ำ
• นอนไม่หลับ หรือหลับไม่สนิท
• ผมร่วง ท้องผูก มีสิวอักเสบง่าย เป็นต้น

แนวทางการดูแลรักษาตามหลักของการแพทย์แผนจีน

  "ระบายชี่ตับ สลายเลือดคั่ง" ไม่ได้หมายถึงให้ตะโกนมันออกมาหรือโมโหทำร้ายคนรอบข้างแต่หมายถึงการดูแลรักษาร่างกายและจิตใจตามหลักการแพทย์แผนจีนหรือหลักของธรรมชาติหรืออาจเปรียบถึงหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าให้เมตตาต่อกันนั่นเอง 

        เราเลือกใช้ ยาสมุนไพรจีน ในการรักษา โดยใช้ตำรับยาที่มีสรรพคุณในการปลอบประโลมตับและขับเคลื่อนชี่ ร่วมกับการบำรุงเลือดและบำรุงไต เพื่อเตรียมมดลูกให้พร้อมต่อการตั้งครรภ์ 

         ขอความร่วมมือผู้ที่เข้ารับการรักษา ช่วยในการปรับพฤติกรรมอารมณ์และการใช้ชีวิตร่วมด้วย เช่น การกิน หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด รสเผ็ดหรือรสเผ็ดร้อน ของทอดของมันที่กระตุ้นให้เกิดความร้อนในร่างกาย การดูแลผ่อนคลายร่างกายและจิตใจ เช่น ฝึกสมาธิ ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น โยคะ หรือไทเก๊ก เพื่อช่วยระบายพลังงานลบออกจากร่างกาย ศึกษาและเตรียมรับมือกับเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์หรือเหตุการณ์ที่เราไม่พอใจ รอให้ได้ฟังให้เป็น รับฟังความคิดของผู้อื่น ควบคุมสติมองในมุมกว้าง รักษาสมดุลกายใจ หายใจให้ช้าลงฟังจังหวะลมหายใจของตนเองและผู้อื่นมากขึ้น ขอบคุณตัวเองและสิ่งเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัว ใจดีกับตัวเองและผู้อื่น


จากข้างต้นอารมณ์โกรธหรือโมโหนี้ทางส่วนตัวคิดว่าไม่มีใครอยากโมโหและไม่มีใครชอบให้ใครทำต่อใครทั้งสิ้น ความเกรี้ยวกราดในที่สาธารณะหรือต่อคู่ครองหรือต่อคนในครอบครัวนั้น สามารถบ่งบอกถึงการอบรมเลี้ยงดู พื้นฐานการใช้ชีวิตและวุฒิภาวะทางอารมณ์ ดังที่ออกข่าวตามหน้าเพจ เว็ปไซด์ สื่อออนไลน์ และตามสื่อต่าง ๆ ความเครียด ความกดดันทั้งทางเศรษฐกิจและสังคมที่มุ่งตรงมายังสตรีที่ต้องการมีบุตรส่งผลให้แปรเปลี่ยนเป็นความโกรธหรือความเกลียดชังหรือถูกกล่าวโทษหรือโมโหผู้อื่นอาจเพื่อปกปิดความเจ็บปวดของตัวเอง การหาคนผิดเพื่อให้ตัวเองปลอดภัยนั้นไม่ส่งผลดีต่อตัวเองและคนรอบข้าง ทุกคนต้องการได้รับความรัก ความเห็นอกเห็นใจกันและให้เกรียติกัน ทุกคนอยากให้เห็นคุณค่าของตัวเองแต่อย่าลืมว่าอีกฝ่ายต้องการเช่นกัน บางครั้งถ้าเราโมโหหรือไม่พอใจก็แค่เดินออกมาหรือบางครั้งจังหวะของอีกคนไม่เหมาะสมกับการใช้ชีวิตของเรา เราสามารถเปลี่ยนหรือเลือกที่เหมาะสมกับเราได้ ไม่จำเป็นต้องทำร้ายจิตใจใครจนเกิดเรื่องราวบาดหมาง ไม่ว่าคนที่ทำหรือผู้ถูกกระทำจะผูกใจเจ็บกันตราบจนชั่วนิรันดร์ ไม่มีใครอยากเกิดในครอบครัวที่มีคนที่โมโหร้ายอย่างแน่นอน 

สุดท้ายนี้หวังว่าบทความนี้ได้สื่อสารและให้กำลังใจไปยังผู้เตรียมพร้อมตั้งครรภ์ทุกท่านโดยเฉพาะอย่างยิ่งการได้รับความรักและการดูแลของคู่ครอง จนถึงครอบครัวของทั้งสองฝ่าย สำคัญต่อจิตใจของผู้เตรียมพร้อมมีบุตรให้มีกำลังใจและยั่งยืนยาวนาน ไม่ขุ่นเคืองใจกัน หมอมิ้นท์เชื่อลึก ๆ ว่า สตรีผู้เตรียมมีบุตรอยากได้ความรู้สึกที่ว่าไม่ว่าจะเจ็บปวดจากการเก็บไข่หรือเจ็บปวดจากการเตรียมมีบุตรครั้งแล้วครั้งเล่า เมื่อหันกลับไปยังมีพื้นที่ยืนที่ปลอดภัยที่เราเรียกว่าบ้านอยู่เสมอค่ะ 

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ธนภร เตชิกันตภัสร (หมอจีน เฉิน รุ่ย อิ๋น)
陈瑞银 中医师
TCM. Dr. Thanaporn Taechikantaphat (Chen Rui Yin)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.25
แผนกอายุรกรรมนรีเวช
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ