จุดเลิกบุหรี่ มีอยู่จริงหรือไม่

การสูบบุหรี่ไม่เพียงแต่ทำลายสุขภาพของผู้สูบและคนรอบข้าง แต่เมื่อตัดสินใจเลิก หลายๆคนมักเผชิญกับอาการหงุดหงิด กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ และมีความอยากสูบบุหรี่อย่างรุนแรง หรือที่เรียกกันว่าอาการลงแดง ซึ่งมักเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เลิกบุหรี่ไม่สำเร็จเสียที ในศาสตร์การแพทย์แผนจีน มีจุดฝังเข็มพิเศษจุดหนึ่ง ซึ่งเป็นจุดเฉพาะในการช่วยเลิกบุหรี่ จุดนั้นมีชื่อว่า "จุดเถียนเหม่ย" (甜美穴)

ทำความรู้จักกับ"จุดเถียนเหม่ย"

จุดเลิกบุหรี่ (戒烟穴)  หรือ จุดเถียนเหม่ย (甜美穴) จัดอยู่ในกลุ่มจุดฝังเข็มนอกระบบเส้นลมปราณ (经外奇穴) ซึ่งถูกค้นพบโดยบังเอิญเมื่อปี ค.ศ.1981 โดยนายแพทย์ชาวอเมริกัน Dr.James S. Olms ชื่อ "เถียนเหม่ย" แปลความหมายจากภาษาจีนได้ว่า "ความหวานชื่น" ซึ่ง Dr.Olms ตั้งใจใช้ชื่อนี้ในเชิงเปรียบเปรยว่า เมื่อผู้ป่วยสามารถเลิกบุหรี่ได้สำเร็จ พวกเขาจะได้กลับมารับรู้ถึงรสชาติที่แท้จริง และได้สัมผัสกับความหวานชื่นของชีวิตที่มีสุขภาพดีอีกครั้งนั่นเอง[1] 

ตำแหน่งของจุดเถียนเหม่ยอยู่ตรงไหน?



จุดเถียนเหม่ย (甜美穴, Tianmei) อยู่บริเวณข้อมือฝั่งนิ้วโป้ง กึ่งกลางระหว่างจุดเลี่ยเชวีย (列缺, Lieque) ของเส้นลมปราณปอด และจุดหยางซี (阳溪, Yangxi) ของเส้นลมปราณลำไส้ใหญ่ ซึ่งบริเวณนี้มีความสำคัญต่อการรักษาการเสพติดนิโคตินเป็นอย่างมาก

เมื่อสูบบุหรี่เข้าไป ควันพิษจะเข้าไปกระทบปอดเป็นด่านแรก การแพทย์แผนจีนมองว่า พิษและความร้อนจากบุหรี่จะเข้าไปแผดเผาทำลายชี่ และสารน้ำ(จินเย่)ของปอด ทำให้ชี่ปอดพร่อง และเกิดความร้อนสะสมภายในปอด นอกจากนี้ ปอดและลำไส้ใหญ่ทำงานสัมพันธ์กัน พิษร้อนที่สะสมอยู่ในปอดจึงมีผลกระทบไปยังลำไส้ใหญ่ด้วยเช่นกัน ผู้ที่สูบบุหรี่ต่อเนื่องเป็นเวลานานมักมีอาการไอ มีเสมหะ ร่วมกับปัญหาระบบขับถ่าย เช่น ปวดท้อง หรือท้องผูกร่วมด้วย 

การฝังเข็มที่จุดเถียนเหม่ย ซึ่งตำแหน่งอยู่ระหว่างเส้นลมปราณปอดและลำไส้ใหญ่นั้น เป็นการกระตุ้นเส้นลมปราณของทั้งสองอวัยวะไปพร้อมๆกัน มีสรรพคุณบำรุงชี่และอิน กระจายชี่ปอด รวมถึงขับระบายความร้อนที่สะสมในปอดและลำไส้ใหญ่ ช่วยบรรเทาอาการแน่นหน้าอก อาการไอ มีเสมหะ ปัญหาการขับถ่าย และความรู้สึกไม่สบายบริเวณคอในผู้ป่วยที่กำลังเลิกบุหรี่ได้  

สรรพคุณและกลไกการออกฤทธิ์ของจุดเถียนเหม่ย

ในปัจจุบัน จุดเถียนเหม่ยถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในการรักษาการเสพติดนิโคติน โดยมีงานวิจัยทั้งในประเทศจีนและต่างประเทศให้การรองรับว่า การฝังเข็มที่จุดนี้สามารถช่วยลดความอยากบุหรี่ และมีส่วนช่วยในการเลิกบุหรี่ได้ [2, 3] โดยมีสรรพคุณและกลไกการออกฤทธิ์ดังนี้:

- ฟื้นฟูการรับรส และทำให้บุหรี่มีรสชาติเปลี่ยนไป ส่งผลให้ความอยากสูบบุหรี่ลดลง [4]: ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นเวลานานมักมีความเคยชินต่อนิโคติน โคนลิ้นมีฝ้าหนา และมีค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ในน้ำลายสูงกว่าคนปกติ ทำให้ความไวต่อการรับรสเสียไป การฝังเข็มสามารถช่วยฟื้นฟูต่อมรับรสและปรับสมดุลสภาพแวดล้อมภายในช่องปากให้กลับสู่สภาวะปกติ มีงานวิจัยรายงานว่า หลังการฝังเข็มผู้ป่วยจะรู้สึกได้ว่ารสชาติของบุหรี่เปลี่ยนไป รู้สึกว่าจืดลง ขม ฝาด เผ็ด หรือมีกลิ่นเหม็นจนไม่อยากสูบ[5] และหากเผลอกลับไปสูบซ้ำ ร่างกายจะสร้างปฏิกิริยาที่ต่างออกไปจากก่อนหน้านี้ เช่น ขมปาก วิงเวียน หรือไอ ซึ่งกลไกเหล่านี้จะช่วยให้ความอยากสูบบุหรี่ลดลง และช่วยให้เลิกบุหรี่ได้ง่ายขึ้น

- ลดความอยากบุหรี่และบรรเทาอาการถอนยา [6]: การเลิกบุหรี่มักตามมาด้วยอาการหงุดหงิด อ่อนเพลีย หรือกระวนกระวาย นอนไม่หลับ และอยากสูบบุหรี่อย่างรุนแรง ในทางคลินิกมักจะใช้จุดเถียนเหม่ยร่วมกับจุดอื่นๆ เช่น จุดเสินเหมิน (神门, Shenmen) และจุดเหอกู่ (合谷, Hegu) เพื่อช่วยสงบจิตใจ คลายความกังวล และบรรเทาความไม่สบายตัวที่เกิดจากการเลิกบุหรี่


เอกสารอ้างอิง 

[1]Chang J, Chen SM, Liu ZY, et al. Smoking cessation effect and clinical application of Lieque (LU 7) and Tianmei (Extra). China J Tradit Chin Med Pharm. 2025;40(2):546-9.

[2]Lai Z, Fan Q, Lee AL, Yao X, Dai R, Liang Y. Electroacupuncture as a non-pharmacological intervention for nicotine dependence: evidence from a randomized clinical trial. Ther Clin Risk Manag. 2025;21:1869-85. 

[3]Xia XY, Li AL, Dai RR, et al. Observation on the efficacy of electroacupuncture in the treatment of nicotine dependence. Shanghai J Acupunct Moxibustion. 2024;43(8):864-9. 

[4]Wang XJ, Zhu WH, Gao YM, et al. [Understanding and research on the mechanism of acupuncture and moxibustion for smoking cessation]. Shaanxi J Tradit Chin Med. 2011;32(9):1266-9. Chinese.

[5]Wang LY. [Clinical efficacy analysis of acupuncture at Tianmei point for smoking cessation in 105 cases]. Sichuan J Tradit Chin Med. 2001;(5):74-5. Chinese.

[6]Xin C, Jinsheng Y, Zhao L. Effect of the different smoking cessation regimens with acupuncture on smoking withdrawal and their influence factors: a multi-center randomized controlled trial. Chin Acupunct Moxibustion. 2019;39(12):1255-61. 

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ณภัทร คงศิริธุวงศ์ (หมอจีนสวี่ กุ้ย หัว)
许桂华 中医师
TCM. Dr. Napat Kongsirituwong (Xu Gui Hua)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1329
แผนกฝังเข็ม
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ