อาหารบำรุงผิวตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน

ศาสตร์การแพทย์แผนจีนมองว่าผิวหนังมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับการทำงานของอวัยวะภายใน โดยเฉพาะ ปอด ม้าม ตับ และไต รวมถึงภาวะชี่ เลือด หยิน-หยาง

ความสัมพันธ์กับการทำงานของอวัยวะภายใน 

1.ปอดกับผิวหนัง 

ตามแนวคิดของแพทย์แผนจีน ปอดมีความสัมพันธ์โดยตรงกับผิวหนัง ในคัมภีร์หวงตี้เน่ยจิงกล่าวว่า “肺主皮毛” หมายถึง ปอดกำกับควบคุมผิวหนังและเส้นขน โดยปอดมีหน้าที่กระจายเว่ยชี่ (卫气) ไปยังผิวหนังเพื่อควบคุมการเปิด-ปิดรูขุมขนรวมถึงการขับเหงื่อ หากหยินปอดพร่อง ส่งผลให้ปอดแห้งจนเกิดความร้อนภายในจะทำให้ปอดไม่สามารถทำหน้าที่กระจายชี่และสร้างความชุ่มชื้นได้ตามปกติ ส่งผลให้ผิวแห้ง หยาบกร้าน 

แนวทางโภชนบำบัด

อาหารที่มีฤทธิ์เพิ่มความชุ่มชื้นให้ปอด เช่น สาลี่ ลูกแพร์ เห็ดหูหนูขาว ซิ่งเหริน (杏仁)

2. ม้ามกับการสร้างเลือด

ในคัมภีร์หวงตี้เน่ยจิงกล่าวว่า “脾为气血生化之源” หมายถึง ม้ามเป็นแหล่งสร้างชี่และเลือด ม้ามมีบทบาทในการย่อยและลำเลียงสารอาหาร หากม้ามอ่อนแอจะทำให้การสร้างชี่และเลือดลดลง เกิดภาวะความชื้นสะสม ส่งผลให้ผิวดูหมองคล้ำ รวมไปถึงเกิดสิวอุดตันที่ใต้ผิว 

แนวทางโภชนบำบัด

อาหารบำรุงม้าม เช่น ฟักทอง มันเทศ ข้าวกล้อง พุทราจีน รากบัว


3. ตับกับการไหลเวียนเลือด

ในคัมภีร์หวงตี้เน่ยจิงกล่าวว่า “肝主疏泄，肝藏血” หมายถึง ตับทำหน้าที่เก็บสะสมเลือดและกำกับการระบายชี่และเลือด เลือดที่เพียงพอทำให้ผิวชุ่มชื้นและเปล่งปลั่ง แต่หากตับทำงานผิดปกติจะทำให้เกิดภาวะชี่ตับติดขัด หรือภาวะไฟตับกำเริบ ซึ่งมักสัมพันธ์กับโรคฝ้า และผื่นแดง  

แนวทางโภชนบำบัด

อาหารบำรุงตับ ลดความร้อน เพิ่มการไหลเวียน เช่น ผักใบเขียว เลม่อน เก๋ากี้ (枸杞子) ถั่วเขียว เก๊กฮวย ดอกคำฝอย

4. ไตกับความชรา 

ในคัมภีร์ซู่เวิ่น กล่าวว่า “肾藏精” หมายถึง ไตมีหน้าที่กักเก็บสารจำเป็นจิง(精) ซึ่งเป็นสารสำคัญในร่างกายที่ช่วยในการเจริญเติบโตและการสืบพันธุ์ แพทย์แผนจีนจึงมองว่า ไตคือรากฐานของพลังชีวิต หากจิงของไตพร่อง พลังชีวิตในร่างกายก็จะเสื่อมลงไปด้วย ส่งผลให้ดูแก่ชรา ผิวพรรณไม่สดใส มีริ้วรอยก่อนวัยอันควร  ดังนั้นการบำรุงรักษาไตให้ดีก็สามารถยืดอายุและชะลอความเสื่อมของร่างกายได้ 

แนวทางโภชนบำบัด

อาหารบำรุงไต งาดำ ถั่วดำ วอลนัต เห็ดหลินจือ ผลไม้ตระกูลเบอร์รี กะหล่ำปลี

ความสัมพันธ์กับภาวะชี่ เลือด อิน-หยาง โดยจำแนกตามกลุ่มอาการ

แนวคิดโภชนบำบัดตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนจะเน้นพิจารณาตาม 四气五味 หมายถึงคุณสมบัติทั้ง 4 ได้แก่ เย็น ร้อน อุ่น เย็นจัด และรสทั้ง 5 ของยาจีน ได้แก่ รสเปรี้ยว ขม หวาน เผ็ด เค็ม ซึ่งปัจจุบันจากการศึกษาสมัยใหม่พบว่าหลักบางประการ เช่น อาหารต้านอนุมูลอิสระ หรือ การลดอาหารก่อการอักเสบนั้นมีความสอดคล้องกับแนวคิด “บำรุงเลือด” และ “ลดความร้อน” ตามหลักบำรุงผิวในศาสตร์การแพทย์แผนจีนอีกด้วย 

ตัวอย่างเมนู 1 วันบำรุงผิว

  เช้า : ฟักทอง + โยเกิร์ต + อะโวคาโด + ไข่ลวก

กลางวัน : ข้าวกล้อง + ผัดผักใบเขียว + ปลาแซลมอนย่าง

บ่าย : ชาเก๊กฮวยอุ่น

เย็น : ซุปตุ๋นถั่วดำงาดำ + ผลไม้ตระกูลเบอร์รี

สรุป

ศาสตร์การแพทย์แผนจีนมองว่าสุขภาพผิวที่ดีไม่ใช่เพียงผิวที่ได้รับการบำรุงทางภายนอกเพียงอย่างเดียว แต่คือผิวที่สะท้อนความสมดุลของอวัยวะภายใน การเลือกรับประทานอาหารให้เหมาะกับภาวะร่างกายจึงเป็นรากฐานความงามที่ยั่งยืน และนอกจากอาหารแล้วยังรวมถึงการใช้ชีวิตที่สมดุล เช่น การนอนหลับที่เพียงพอ และการออกกำลังกายด้วย
______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ธนัชภรณ์ มะโนวรรณ (หมอจีน หร่วน หมี ซิน)
阮弥新 中医师
TCM.Dr.Thanatchaphon Manowan (Ruan Mi Xin)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1166
คลินิกดูแลสุขภาพผิวพรรณ
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ