Success case การรักษาฝ้าด้วยโดยใช้หัตถการของศาสตร์การแพทย์แผนจีน

ฝ้า คือ รอยปื้นสีน้ำตาล มักพบอยู่บริเวณใบหน้า แก้ม หน้าผาก จมูก คาง หรือบริเวณที่ถูกแสงแดดบ่อยๆ อาจมีสีจางๆ จนถึงสีเข้ม ลักษณะเป็นปื้นขนาดใหญ่เล็กไม่แน่นอน รูปร่างของฝ้าอาจมีรูปร่างแตกต่างกันได้และมักไม่มีอาการผิดปกติใดๆ พบได้บ่อยในวัยกลางคน ช่วงอายุ 30-40 ปี มักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย

ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนมองว่า ฝ้าเกิดจากความเสียสมดุลของอวัยวะ 3 อวัยวะ ได้แก่ ตับ ม้ามและไต จึงส่งผลทำให้ชี่และเลือดไม่สามารถไปหล่อเลี้ยงใบหน้าได้เพียงพอ โดยสีและลักษณะของฝ้าที่แตกต่างกันสามารถบ่งบอกถึงความเสียสมดุลของอวัยวะภายในร่างกายได้

สาเหตุและกลไกการเกิดฝ้าในแนวคิดแบบแพทย์แผนจีน

สาเหตุของการเกิดฝ้ามีทั้งเกิดจากปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในของร่างกายที่ไม่สมดุลของเลือดและชี่ภายในร่างกาย รวมไปถึงอวัยวะทั้ง 3 ได้แก่ ตับ ม้าม และไตที่เสียสมดุลไป 

ปัจจัยภายนอก ได้แก่ แสงแดด ความร้อน มลภาวะ  การรับประทานยาบางชนิด หรือพันธุกรรม

ปัจจัยภายใน คือความไม่สมดุลของร่างกายจากภายใน ได้แก่

1.อารมณ์ไม่ปกติ ของอารมณ์ทั้ง 7 จากชี่ที่ติดขัดนานวันทำให้เกิดเลือดคั่งและการไหลเวียนที่ไม่ดี หากเกิดการคั่งที่บริเวณใบหน้าจะส่งผลให้ใบหน้าหมองคล้ำและเกิดเป็นฝ้าขึ้นได้

2.การรับประทานอาหารไม่ดีเป็นระยะเวลานานจนส่งผลต่อม้ามเมื่อม้ามอ่อนแอหรือมีความชื้นสะสม จะส่งผลให้การลำเลียงอาหารและสารน้ำและอาหารอ่อนแอลง จนไม่สามารถไปหล่อเลี้ยงใบหน้าได้เพียงพอจึงเกิดเป็นฝ้า

3.การหักโหมทำงานหนัก หรืออายุที่มากขึ้น ส่งผลให้สารจิงในไตลดลง หรือ เกิดไฟเผาผลาญอินในไตให้ลดลง เกิดความร้อนพร่องขึ้นสู่เบื้องบน ทำให้เกิดเป็นความแห้งซึ่งสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดฝ้าได้



การวินิจฉัย และการรักษา

การใช้ยารักษาระบบภายใน
• กลุ่มชี่ตับติดขัด พบในเพศหญิงที่มีประวัติมีประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือมีบุตรยาก ขนาดของฝ้าไม่แน่นอนและขอบจะชัดเจนมีรูปร่างเหมือนแผนที่หรือเป็นรูปผีเสื้อ
• หลักการรักษา: ปรับการกระจายชี่ของตับ เพิ่มการไหลเวียน สลายการคั่ง
กลุ่มม้ามชื้น ฝ้าสีน้ำตาลเทาเป็นแผ่นปื้นใหญ่ คล้ายลักษณะฝุ่นเกาะบนใบหน้า อาจลามไปถึงหน้าผาก ปีกจมูก รอบปาก หากเกิดเป็นกลุ่มอาการร้อนชื้น ใบหน้าจะค่อนข้างมันง่าย
• หลักการรักษา: เสริมม้าม บำรุงชี่ ระบายชื้น ขจัดฝ้า
กลุ่มไตพร่อง สีของฝ้าจะเข้มจนดำ สีหน้าดูหมองคล้ำ ผิวแห้ง 
• หลักการรักษา: เสริมอิน ลดไฟ ช่วยให้เลือดเย็น สลายการคั่ง

2. การรักษาภายนอก

• การฝังเข็ม ใบหน้าและปรับสมดุลภายใน
• การทำทรีทเม้นท์ การอบไอน้ำ การกดจุดบนใบหน้า การกวาซาหน้า และพอกยาสมุนไพรจีน
• การใช้ยาหรือครีมภายนอกเพื่อช่วยรักษาฝ้า

ปัจจัยการรักษาฝ้าตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน

1. รับประทานยาจีนปรับสมดุลจากภายใน

2. การนวดหน้ากดจุดตามศาสตร์แพทย์แผนจีน

3. การกวาซาใบหน้า

4. การพอกยาจีน

5. การฝังเข็ม

6. การใช้ยาภายนอก


การดูแลรักษาใบหน้า ลดการเกิดฝ้า

1.หลีกเลี่ยงแดดจัด โดยเฉพาะแดดในฤดูร้อน ใช้หมวก ร่ม และทายากันแดดคุณภาพดีที่เหมาะสมกับสภาพผิว

2. ดำเนินชีวิตอยู่ในหลักการธรรมชาติ ตื่น นอน ตามเวลานาฬิกาชีวิต รักษาอารมณ์ให้คงที่

3. ทานผักผลไม้ที่มีวิตามินซี เช่น ส้ม มะนาว มะเขือเทศ ไม่ทานอาหารรสเผ็ด รสจัด

4. ไม่ควรใช้ครีมทาหน้าที่มีส่วนผสมของสเตรียรอยด์

5. พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่วิตกกังวลหรือเครียดมากจนเกินไป


Success case การรักษาฝ้าด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน

เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 1 09/07/2023

ผู้ป่วยเพศหญิง ชาวไทย อายุ 62 ปี HN:3861XX

อุณหภูมิ 36°C ชีพจร 74/min ความดัน 127/67 mm/Hg น้ำหนัก 52.7 kg.

อาการสำคัญ : คนไข้มาด้วยอาการมีปื้นสีน้ำตาลที่บริเวณโหนกแก้มและแก้มทั้งสองข้าง เป็นเวลา 10 ปี

ประวัติการเจ็บป่วยปัจจุบัน : คนไข้เริ่มมีปื้นสีน้ำตาลบริเวณโหนกแก้มทั้งสองข้างเมื่อ 10ปีก่อนโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน ลักษณะปื้นเป็นสีน้ำตาลอ่อนวงเล็ก บริเวณโหนกแก้ม ลักษณะสมมาตร มีขอบเขตไม่ชัดเจน ไม่เคยเข้ารับการรักษาใดๆ จนกระทั่งปี 2552 มีภาวะหมดประจำเดือน หลังจากนั้นสังเกตได้ด้วยตนเองว่าฝ้ามีสีเข้มขึ้นชัดเจน และมีบริเวณกว้างขึ้น จึงเข้ารับการรักษาด้วยการเลเซอร์ 1 ครั้ง ปี2555 หลังจากทำแล้วรู้สึกแสบ ผิวหน้าแดงและระคายเคือง จึงไม่ได้รักษาต่อ ปัจจุบันไม่ได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ มีการบำรุงผิวด้วยครีมบำรุงผิวเช้า-ก่อนนอน ใช้ครีมกันแดดทุกวัน วันละ 1 ครั้ง มีความเครียดเล็กน้อย มีอาการปากแห้ง คอแห้ง ร้อนใน ผมร่วง ผมหงอกเร็ว ขับถ่าย2วัน/ครั้ง

การตรวจร่างกาย : ลิ้นสีชมพูอ่อนฝ้าขาวบาง ชีพจรตึงเล็ก (脉弦细)

ผิวหน้ามีปื้นสีน้ำตาลอ่อนขนาดใหญ่ บริเวณแก้มทั้งสองข้าง มีลักษณะสมมาตร ขอบเขตไม่ชัดเจน

การวินิจฉัย : ฝ้า (กลุ่มอาการไตพร่อง)

การรักษา : 1. ฝังเข็มบริเวณใบหน้าและปรับสมดุลร่างกาย
หลักการรักษา : เสริมอิน ลดไฟ ช่วยให้เลือดไหลเวียนและ สลายการคั่ง

2. กวาซาใบหน้า
หลักการรักษา : เพิ่มการไหลเวียนของสารน้ำและเลือดทั่วใบหน้า 

3. พอกยาสมุนไพรจีน (สูตรรักษาฝ้า)

4. จ่ายครีมบำรุงผิว玉容霜 (ครีมยวี่หรง) 


เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 17 23/07/2567

ผู้ป่วยเพศหญิง ชาวไทย อายุ 63 ปี HN:3861XX

อุณหภูมิ 36°C ชีพจร 80/min ความดัน 128/675 mmHg น้ำหนัก54 kg.

ประวัติการเจ็บป่วยปัจจุบัน : ลักษณะฝ้าที่บริเวณแก้มทั้ง2ข้าง มีสีจางลงชัดเจนประมาณ 40% บริเวณขอบฝ้าไม่ชัดเจน ฝ้ามีลักษณะสมมาตร สีฝ้ามีสีน้ำตาลอ่อนออกเหลือง คนไข้มีออกแดดบ้าง ใช้ครีมกันแดดสม่ำเสมอ 2 วันก่อนมีอาการคอแห้ง คันคอ มีความเครียด นอนหลับปกติ ขับถ่ายปกติ ดื่มน้ำน้อย

ตรวจร่างกาย : ลิ้นชมพูระเรื่อฝ้าขาวบาง ชีพจรตึงเล็ก (脉弦细)

การรักษา : 1.นวดกดจุดใบหน้า

2.กวาซาใบหน้า
หลักการรักษา : เพิ่มการไหลเวียนของสารน้ำและเลือดทั่วใบหน้า

3.ฝังเข็มบริเวณใบหน้า+ปรับสมดุลร่างกาย
หลักการรักษา : เสริมอิน ลดไฟ ระบายตับ และช่วยให้เลือดไหลเวียน

4.พอกสมุนไพรจีนสูตรรักษาฝ้า

5.จ่ายครีมรักษาฝ้า槐花淡印霜 (ครีมฮว๋ายฮวา)


เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 27 26/03/2568

ผู้ป่วยเพศหญิง ชาวไทย อายุ 64 ปี HN:3861XX

อุณหภูมิ 36°C ชีพจร 77/min ความดัน 130/65 น้ำหนัก55

ประวัติการเจ็บป่วยปัจจุบัน : ลักษณะฝ้าที่บริเวณแก้มทั้ง2ฝั่ง มีสีจางลงชัดเจนประมาณ 90% ขอบฝ้าไม่ชัดเจน สีผิวกระจ่างใสและสม่ำเสมอมากขึ้น มีอาการร้อนใน ปากแห้ง กระหายน้ำ นอนหลับปกติ ขับถ่ายปกติ

ตรวจร่างกาย : ลิ้นแดงฝ้าน้อย ชีพจรตึง (脉弦)

การรักษา : 1.นวดกดจุดใบหน้า

2.กวาซาใบหน้า
หลักการรักษา : เพิ่มการไหลเวียนของสารน้ำและเลือดทั่วใบหน้า

3.ฝังเข็มบริเวณใบหน้า+ปรับสมดุลร่างกาย
หลักการรักษา : เสริมอิน ระบายไฟ กระตุ้นการไหลเวียน

4.พอกสมุนไพรจีนสูตรรักษาฝ้า

5.จ่ายยาจีน 知柏八味丸  (จือไป่ปาเว่ยหวาน)และ ยาพ่นคอ 西瓜霜喷剂 


ภาพก่อน-หลังรักษา

เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 1 09/07/2566





เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 17 23/07/2567






เข้าตรวจรักษาครั้งที่ 27 26/03/2568





______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน รัญชนา  ตั้งมั่นเจริญสุข (หมอจีน ซุน หลี )
孙梨  中医师
TCM. Dr. Runchana Tangmancharoensuk (Sun Li )
คลินิกดูแลสุขภาพผิวพรรณ
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ