Success case ผู้ป่วยผมร่วงจากภาวะรากผมไม่แข็งแรง

อาการผมร่วงเป็นอาการที่พบได้บ่อย มีหลายสาเหตุ ซึ่งบางคนก็มีผลกระทบต่อความมั่นใจอย่างมาก  อย่างเช่นคนไข้หญิงรายนี้ที่ยกตัวอย่างมา 



คนไข้หญิงไทย อายุ 32 ปี มาด้วยอาการผมร่วงรุนแรง มา 20 ปี แรกเริ่มได้ปรึกษาแพทย์แผนปัจจุบัน ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นผมร่วงที่เกิดจากภาวะรากผมไม่แข็งแรง เคยรักษาด้วยการใช้ Minoxidil ชนิดรับประทานและยาใช้ภายนอกมาตลอดหลายปี แต่ไม่สามารถควบคุมอาการผมร่วงได้  ผมที่ร่วงจะเป็นเส้นสั้นๆ ไม่ยาวต่อ ผมคนไข้จึงสั้นมาตลอดหลายปี จนตัดสินใจปลูกผม แต่ก็หลุดร่วงไป และช่วงปีที่ผ่านมามีการหลุดร่วงเพิ่มขึ้นจากความเครียด จึงมาปรึกษาที่คลินิกหัวเฉียวแพทย์แผนจีน วันที่มารักษา คนไข้มีอาการผมบางมาก ทั้งด้านบนและด้านข้าง หนังศีรษะบริเวณรอยแสกปรากฏให้เห็นได้ชัด ผมเส้นเล็ก แห้งกรอบ ชี้ฟู แต่เพราะหนังศีรษะมันง่ายมากจึงสระผมทุกวัน จากการสังเกตและซักประวัติเพิ่มเติม คนไข้มีปัญหาการนอนหลับมาหลายปี ฝันเยอะ ตื่นกลางดึกเป็นประจำ ตื่นแล้วนอนหลับต่อยาก นอนดึก เครียดกังวลง่าย ขอบเล็บคล้ำมาก ฝ่ามือไม่ค่อยมีสีเลือด ประจำเดือนมาปกติ ขับถ่ายทุกวัน ทานอาหารได้ตามปกติ มีแน่นท้องบ้างบางครั้ง มีโรคประจำตัวคือภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ เคยมีประวัติเลือดจาง ตอนนี้ค่าอยู่ในเกณฑ์ปกติ ลิ้นแดงฝ้าขาวบาง ชีพจรลื่นเล็ก


จากอาการเหล่านี้สะท้อนถึงการเสียสมดุลหลายระบบของร่างกายตามทฤษฎีจีน

เมื่อมองตามแนวคิดแพทย์จีน เส้นผมเกี่ยวข้องกับ “เลือดและไต” ถ้าเลือดไม่เพียงพอหรือไตอ่อนแรง ผมจะไม่แข็งแรงและร่วงง่าย อาการมือซีด เล็บคล้ำ บ่งบอกว่ามีภาวะเลือดพร่อง ทำให้ผมไม่ได้รับการหล่อเลี้ยงเต็มที่ ขณะที่การนอนไม่หลับ เครียด และฝันบ่อย สะท้อนว่าตับและหัวใจทำงานไม่สมดุล ส่งผลให้ร่างกายพักผ่อนไม่เต็มที่และกระทบการสร้างเลือด

ส่วนหนังศีรษะมันง่าย เป็นสัญญาณว่ามีความชื้นและความร้อนสะสม ทำให้รูขุมขนอุดตัน รากผมอ่อนแอ และผมร่วงได้ง่ายขึ้น ร่วมกับการมีภาวะถุงน้ำรังไข่ที่มักเกี่ยวข้องกับการไหลเวียนของชี่ติดขัด ยิ่งทำให้เลือดและสารอาหารไปเลี้ยงผมไม่พอ

ดังนั้น ภาพรวมคือคนไข้รายนี้มี “เลือดและชี่ไม่เพียงพอ ตับไตอ่อนแอ ร่วมกับความชื้นร้อนสะสม” เมื่อทุกอย่างรวมกันจึงทำให้ผมร่วงเรื้อรังไม่หยุด และผมใหม่ก็ไม่สามารถงอกยาวได้ตามปกติ การรักษาในแนวทางแพทย์จีนจึงใช้สมุนไพรจีน ที่มีสรรพคุณระบายความชื้นร้อน บำรุงเลือดและไต และปรับสมดุลการนอนและอารมณ์ เพื่อให้รากผมกลับมาแข็งแรงอีกครั้ง นอกจากนี้ ยังแนะนำให้คนไข้นอนเร็วขึ้น และค่อยๆเว้นช่วงสระผมให้ห่างขึ้น เพื่อปรับสภาพหนังศีรษะ และลดปัจจัยการหลุดร่วงของเส้นผม

โดยคนไข้รายนี้นอกจากจ่ายยาสมุนไพรจีน ยังให้ใช้แชมพูสระผมของทางคลินิก และช่วงแรกให้ใช้สมุนไพรจีนหมักผม และใช้การฝังเข็มร่วมด้วย




หลังจากรักษา  1 เดือน คนไข้สระผมวันเว้นวัน สังเกตว่าผมร่วงลดลง วันที่สระผมวันแรก หนังศีรษะมันน้อยลง วันที่ 2 ยังคงมันมาก ผมเส้นใหญ่ขึ้น ดำเงางามขึ้น ฝันน้อยลง ตื่นแล้วนอนต่อได้ง่ายขึ้น ลิ้นแดงน้อยลง ชีพจรเล็ก แสดงถึงความร้อนชื้นที่เริ่มลดลง





หลังจากรักษา 2 เดือน คนไข้สระผม 2-3 วัน/ครั้ง หนังศีรษะไม่มัน ผมงอกใหม่เยอะขึ้น ผมที่ร่วงน้อยลง ดูหนาขึ้นชัดเจน รอยแสกแคบลง เมื่อมองจากด้านบน ไม่เห็นหนังศีรษะด้านข้างแล้ว ผมยาวขึ้น คนไข้ไปตัดผมจัดทรงได้ ฝันน้อยลง ตื่นกลางดึกน้อยลง ลิ้นชมพูฝ้าขาวบาง ชีพจรมีแรงมากขึ้น แสดงถึงความร้อนที่ลดลงอยู่ในเกณฑ์ปกติ มีชี่และเลือดมากขึ้น




หลังจากรักษา 3 เดือน ผมเส้นใหญ่ขึ้น มีผมงอกใหม่เยอะขึ้น ผมหนาขึ้นทั่วทั้งศีรษะ เริ่มเห็นรอยแสกเป็นเส้นแคบลงชัดเจน ผมร่วงน้อย ผมที่ร่วงเป็นเส้นที่ยาวตามปกติ นอนหลับดีขึ้น ฝันน้อยมาก ยังนอนดึกอยู่ ลิ้นชมพูฝ้าขาวบาง ชีพจรมีแรงปกติ แสดงถึงร่างกายสมดุลมากขึ้น

ในช่วงการรักษา เดือนที่ 4 ถึงเดือนที่ 6 มีผมงอกใหม่ขึ้นตามลำดับ ผมแข็งแรงขึ้น หลุดร่วงน้อยลง มองจากด้านข้าง ไม่เห็นหนังศีรษะแล้ว ระหว่างนี้คนไข้ไปบริจาคเลือด  มีผมร่วง จึงแนะนำให้เว้นการบริจาคเลือด และดูแลเรื่องอารมณ์ การนอนหลับให้เป็นปกติ สิ้นสุดการรักษา 

สรุปผลการรักษาและจุดเด่นของการแพทย์แผนจีน

กรณีผู้ป่วยหญิงรายนี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้อาการผมร่วงเรื้อรังจากรากผมไม่แข็งแรงจะรักษายาก และการปลูกผมไม่ประสบผลสำเร็จ แต่ด้วยแนวทางแพทย์แผนจีนที่วิเคราะห์ถึงสมดุลภายในร่างกาย ทั้งตับ ไต ม้าม เลือด และจิตใจ สามารถแก้ไขที่ต้นเหตุได้อย่างเป็นระบบ การรักษาผ่านสมุนไพรจีน ฝังเข็ม การใช้ยาสมุนไพรหมักผม ร่วมกับคำแนะนำด้านการใช้ชีวิต เช่น การนอนพักผ่อนและการดูแลหนังศีรษะ ทำให้ผู้ป่วยค่อยๆ ฟื้นสมดุล รากผมแข็งแรงขึ้น ลดความมันบนหนังศีรษะ ผมงอกใหม่และหนาขึ้นอย่างชัดเจน นอนหลับดีขึ้น และอารมณ์สงบขึ้น แสดงให้เห็นว่าการแพทย์จีนไม่ได้เพียงรักษาอาการภายนอก แต่ให้ความสำคัญกับสมดุลของร่างกายและจิตใจโดยรวม ส่งผลให้ร่างกายฟื้นฟูด้วยตัวเองได้ และสร้างความมั่นใจกลับคืนให้ผู้ป่วยอย่างยั่งยืน

_____________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน คณิฏฐ์ษา จิรัฐิติกาล (หมอจีน เซี่ย กุ้ย อิง)
谢桂英 中医师
TCM. Dr. Kharnitsa Jirathitikal (Xie Gui Ying)