huachiewtcm

นิทรรศการยาสมุนไพรไทย

นิทรรศการยาสมุนไพรจีน

หนังสือหายาเกี่ยวกับสมุนไพรไทย-จีน

การแปรรูปสมุนไพรจีน

การแปรรูปแบบโบราณ

1. ยุคกำเนิดและการก่อตัวของเทคนิคการเผาจื้อ :
ยุคกำเนิดและการก่อตัวของเทคนิคการเผาจื้อยาสมุนไพรจีน (ยุคชุนชิว ยุคจั๋นกั๋ว ถึงยุคราชวงศ์ซ่ง)

ก่อนยุคราชวงศ์ฮั่น ตำราโบราณส่วนใหญ่ได้มีการบันทึกวิธีการเผาจื้ออย่างง่าย เช่น ตำรายา 52 ตำรับ 《五十二病方》 และคัมภีร์หวงตี้เน่ยจิง 《黄帝内经》

ในสมัยราชวงศ์ฮั่น ได้เริ่มมีการกำหนดวัตถุประสงค์และหลักการของการเผาจื้อ และได้ค้นพบวิธีการเผาจื้อและผลิตภัณฑ์เผาจื้อจำนวนมาก เช่น คัมภีร์เสินหนงเปิ๋นเฉ่าจิง 《神农本草经》 ซึ่งได้กล่าวว่า "การใช้ยาสมุนไพรมีเจ็ดประเภท ตัวยาบางชนิดต้องใช้ร่วมกับตัวยาอื่น ๆ...หากตัวยามีพิษก็ต้องนำไปเผาจื้อ...";

ในยุคราชวงศ์ใต้กับเหนือ และยุคราชวงศ์หลิวซ่ง มีตำราเล่มแรกที่บันทึกเกี่ยวกับการเผาจื้อโดยเฉพาะ คือ ตำราเหลยกงเผาจื้อลุ่น 《雷公炮炙论》

กล่าวโดยสรุป ช่วงก่อนยุคราชวงศ์ซ่ง หลักการและวิธีการเผาจื้อเริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้น และเป็นยุคการก่อตัวของเทคนิคการเผาจื้อ

2. ยุคการสร้างทฤษฎีการเผาจื้อ :
ยุคการสร้างทฤษฎีการเผาจื้อยาสมุนไพรจีน (ยุคราชวงศ์จิน ราชวงศ์หยวน และราชวงศ์หมิง)

ในยุคราชวงศ์จินและราชวงศ์หยวน มีแพทย์ที่มีชื่อเสียงและมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางหลายท่าน เช่น จางหยวนอู่ (张元素) จูตันซี (朱丹溪) ท่านเหล่านี้ล้วนให้ความสำคัญกับวิธีการใช้สมุนไพรที่แตกต่างกันของก่อนและหลังการเผาจื้อ และฤทธิ์ของผู้เลี่ยวที่ใช้ในการเผาจื้อ และได้เริ่มจัดทำข้อสรุปสรรพคุณของสมุนไพรที่ผ่านการเผาจื้อโดยวิธีต่าง ๆ ต่อมาในยุคราชวงศ์หมิงได้จัดการความรู้ด้านการเผาจื้อให้เป็นระบบ และได้พัฒนาเป็นทฤษฎีการเผาจื้อสืบทอดต่อกันมา ในยุคราชวงศ์หมิงมีตำรายาเปิ๋นเฉ่ากังมู่ 《本草纲目》 เขียนโดย หลี่สือเจิน (李时珍) ซึ่งเป็นตำราเภสัชกรรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของจีน กล่าวถึงสมุนไพร 1,892 ชนิด ในจำนวนนี้มีรายละเอียดการเผาจื้อสมุนไพร (修治) จำนวน 330 ชนิด ในยุคนี้มีแพทย์ที่มีชื่อเสียงอีกท่านหนึ่งคือ เมี่ยวซียง (缪希雍) ได้บันทึกวิธีการเผาจื้อแบบเหลยกงไว้ในตำราเผาจื้อต้าฝ่า 《炮炙大法》 ซึ่งเป็นผลงานสืบเนื่องจากตำราเหลยกงเผาจื้อลุ่น 《雷公炮炙论》

3. ยุคขยายการประยุกต์ใช้ :
ยุคขยายการประยุกต์ใช้เทคนิคและรูปแบบที่หลากหลายของการเผาจื้อ (ราชวงศ์ชิง)

ในยุคราชวงศ์ชิง ผลิตภัณฑ์เผาจื้อส่วนใหญ่ถูกเพิ่มเข้ามาโดยอาศัยทฤษฎีพื้นฐานของราชวงศ์หมิง และมีบันทึกพิเศษเกี่ยวกับวิธีการเผาจื้อและฤทธิ์ของยา แต่ยังมีความเข้าใจในการเผาจื้อบางอย่างที่แตกต่างกัน ในยุคนี้มีตำราเปิ๋นเฉ่าซู่ 《本草述》 เขียนโดย หลิวรั่วจิน (刘若金) ตำราชิวสื้อจือหนาน 《修事指南》 เขียนโดย จางเซินเอี่ยน (张伸岩) ตำราเปิ๋นเฉ่ากังมู่สืออี้ 《本草纲目拾遗》 เขียนโดย จ้าวสวียหมิ่น (赵学敏) เป็นต้น ล้วนบ่งชี้ว่ายุคนี้เป็นยุคที่ขยายการประยุกต์ใช้เทคนิคและรูปแบบที่หลากหลายของการเผาจื้อยาสมุนไพรจีน

4. ยุคสังคายนาและพัฒนาการเผาจื้อ :
ยุคสังคายนาและพัฒนาการเผาจื้อ (ยุคปัจจุบัน)

หลังการสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีน ในด้านการสืบทอดโดยนำประสบการณ์การเผาจื้อที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนานของแต่ละภูมิภาคมาเรียบเรียง และได้จัดทำข้อกำหนดของการเผาจื้อในแต่ละมณฑล ขณะเดียวกันเภสัชตำรับ (Pharmacopoeia) ของสาธารณรัฐประชาชนจีนได้บรรจุเนื้อหาของการเผาจื้อ ได้กำหนด “หลักทั่วไปของการเผาจื้อยาสมุนไพรจีน 『中药炮制通则』” และได้ตีพิมพ์เผยแพร่ตำราการเผาจื้ออีกหลายเล่ม เช่น ตำราจงเย่าเผาจื้อจิงเอี้ยนจี่เฉิง 《中药炮制经验集成》 ตำราลี่ไต้จงเย่าเผาจื้อฝ่าหุ้ยเดี่ยน 《历代中药炮制法汇典》 การเผาจื้อยาสมุนไพรจีนไม่เพียงแต่กลายเป็นหลักสูตรวิชาชีพในวิทยาลัยและมหาวิทยาลัยการแพทย์แผนจีนทั่วประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนสำคัญในการกำหนดทิศทางการวิจัยที่สำคัญทางวิทยาศาสตร์ระดับชาติอีกด้วย