ทุยหนากับการรักษาโรคเส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ

โรคเส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ (Lateral epicondylitis) หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า Tennis elbow เป็นภาวะที่เส้นเอ็นบริเวณปุ่มกระดูกด้านนอกของข้อศอกเกิดการอักเสบ มักพบในผู้ที่ใช้งานแขนและข้อมือซ้ำ ๆ เช่น การยกของ การบิดหมุนข้อมือ การใช้คอมพิวเตอร์ หรือการเล่นกีฬา ส่งผลให้เกิดอาการปวดบริเวณข้อศอกด้านนอก และอาจมีอาการปวดร้าวลงปลายแขน

สาเหตุของโรค

• การใช้งานแขนและข้อมือซ้ำ ๆ เป็นระยะเวลานาน
• การยกของหรือออกแรงผิดท่า
• การทำงานหรือเล่นกีฬาที่ต้องใช้การกระดกข้อมือบ่อย ๆ
• กล้ามเนื้อปลายแขนตึงหรืออ่อนแรง
• ความเสื่อมของเส้นเอ็นตามอายุ

อาการของโรคเส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ

• ปวดบริเวณข้อศอกด้านนอก โดยเฉพาะขณะกำมือหรือกระดกข้อมือ
• ปวดร้าวบริเวณปลายแขน
• กดเจ็บบริเวณปุ่มกระดูกข้อศอกด้านนอก
• แรงกำมือลดลง หยิบจับของไม่ถนัด 

เส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบกับการรักษาด้วยวิธีทุยหนา

การแพทย์แผนจีนมองว่าโรค เส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ จัดอยู่ในการกลุ่มการบาดเจ็บของเส้นเอ็น   (伤筋) เกิดจากชี่และเลือดบริเวณเส้นลมปราณที่ผ่านข้อศอกติดขัด ทำให้เส้นเอ็นขาดการหล่อเลี้ยง เกิดอาการปวดและเคลื่อนไหวติดขัด สามารถรักษาได้หลายวิธีเช่น การนวดทุยหนา การฝังเข็ม การพอกสมุนไพรจีนและการรมยา เป็นต้น

การนวดทุยหนา เป็นการนวดบำบัดตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน โดยแพทย์ใช้มือในการกด บีบ คลึงหรือเคลื่อนข้อ โดยมุ่งเน้นไปที่การกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือดบริเวณข้อศอก คลายกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น ลดอาการปวดและฟื้นฟูสมดุลและการเคลื่อนไหวของข้อศอก 

หัตถการทุยหนาในการรักษาเส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ

• การรีด (推法)  ใช้นิ้วหรือฝ่ามือรีดตามแนวกล้ามเนื้อปลายแขนจากบริเวณข้อศอกไปยังข้อมือ เพื่อช่วยกระจายเลือดและลมปราณที่ติดขัด
• การคลึง (揉法)  ใช้นิ้วคลึงบริเวณรอบ ๆ ปุ่มกระดูกข้อศอกด้านนอกและกล้ามเนื้อปลายแขนด้านนอกเพื่อคลายกล้ามเนื้อและกระตุ้นการไหลเวียนเลือด
• การกด (按法)  ใช้นิ้วกดบริเวณกล้ามเนื้อปลายแขนด้านนอกและจุดกดเจ็บรอบข้อศอก เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของเส้นลมปราณรอบข้อศอกและระงับปวด
• การยืดข้อ (拔伸法)  ใช้มือแต่ละข้างจับข้อศอกและข้อมือ ยืดและเคลื่อนไหวข้อศอกอย่างช้า ๆ เพื่อเพิ่มพิสัยการเคลื่อนไหวของข้อศอก

จุดบนเส้นลมปราณที่ใช้ในการรักษา

จุดบนเส้นลมปราณจะช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือดบริเวณข้อศอกและกล้ามเนื้อปลายแขนด้านนอก ลดอาการปวด และเร่งการฟื้นตัวของเนื้อเยื่อ โดยแพทย์จะกระตุ้นจุดลมปราณด้วยวิธีการกดจุดหรือฝังเข็ม จุดที่ใช้ในการรักษาเส้นเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ  เช่น จุดชวีฉือ (曲池, LI11), โส่วซานหลี่ (手三里), LI10), เหอกู่ (合谷, LI4) และจุดกดเจ็บ

จุดชวีฉือ (曲池, LI11) : สังกัดเส้นลมปราณลำไส้ใหญ่
ช่วยลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวดของข้อศอก ระบายความร้อน

ตำแหน่ง : เมื่องอข้อศอกจะอยู่บริเวณเส้นรอยพับของข้อศอกด้านนอก 

จุดโส่วซานหลี่ (手三里) : สังกัดเส้นลมปราณลำไส้ใหญ่
ช่วยบรรเทาอาการปวดและตึงของกล้ามเนื้อปลายแขนด้านนอก

ตำแหน่ง : อยู่บริเวณรอยพับของข้อศอกด้านนอกลงมา 3 นิ้วมือ



จุดเหอกู่ (合谷, LI4) : สังกัดเส้นลมปราณลำไส้ใหญ่ 
ระงับอาการปวดและกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด

ตำแหน่ง : อยู่บริเวณร่องกล้ามเนื้อระหว่างนิ้วโป้งและนิ้วชี้ 




ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการใช้ทุยหนา

• ไม่ควรทำทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ (ช่วง 24–48 ชั่วโมงแรก) เพราะจะทำให้อักเสบมากขึ้น อาจใช้การฝังเข็มจุดไกลในการรักษาแทน
• เหมาะสำหรับระยะฟื้นตัว (หลังจากบวมลดลงแล้ว) ใช้ฟื้นฟูกล้ามเนื้อ เส้นเอ็นและข้อ

ความถี่ในการรักษา

ควรทำการรักษาด้วยทุยหนา 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ ต่อเนื่อง 3-6 สัปดาห์และปรับความถี่ตามอาการของผู้ป่วย

ข้อแนะนำ

• หลีกเลี่ยงการใช้งานแขนและข้อมือซ้ำ ๆ หรือออกแรงมากในช่วงที่มีอาการปวดข้อศอก
• ในช่วงแรกของการอักเสบหลีกเลี่ยงการนวดที่มีน้ำหนักแรง ให้ใช้แรงที่เบาร่วมกับการฝังเข็มเพื่อลดการอักเสบและบวม 
• ควรทำการบริหารยืดกล้ามเนื้อปลายแขนเบา ๆ
• หากมีการใช้ยาสมุนไพรจีนพอกบริเวณข้อศอก เมื่อเกิดอาการระคายเคือง ผื่นคัน ควรรีบล้างด้วยน้ำสะอาดและหยุดการใช้ยาทันที 

เอกสารอ้างอิง :

WangHeWu.   Zhongyigushangkexue.  Beijing : China Traditional Chinese Medicine Publishing House, 2007.

_______________________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ฉันทัช เฉิน (หมอจีน เฉิน ไท่ เริ่น)
陈泰任  中医师
TCM. Dr. Chantouch Chen (Chen Tai Ren)