ตัวอย่างเคสผลการรักษาผู้ป่วยสะเก็ดเงิน สะเก็ดนูนหนา 1 cm.

ข้อมูลทั่วไป

ผู้ป่วยหญิง     อายุ  49 ปี

เลขประจำตัวผู้ป่วย  352XXX

วันที่รับการรักษาครั้งแรก  8/1/2565

คนไข้มีผื่นบริเวณตามตัวส่วนบนเป็นๆหายๆ 15 ปี มีสะเก็ดขุย  เคยรักษาโดยใช้ทายาภายนอกแผนปัจจุบัน ใช้ยาแผนไทยภายในและภายนอก อาการดีขึ้น แต่ 2 ปีที่ผ่านมาอาการหนักขึ้น ลามทั่วตัว อาการคัน ระดับประมาณ 4/10 ใช้แต่ยาสมุนไพรมาต้มอาบและถูสะเก็ดออกทุกวัน  ทานได้แต่หมูกับผักต้ม ไม่ปรุงรส  หากทานอย่างอื่น ผื่นจะกำเริบ 

อาการและประวัติอื่น ๆ 

มักจะมีอาการท้องอืด นอนหลับดี  ขี้หนาวมาก ไม่มีอาการเพลีย มีเสมหะในลำคอ สีขาว เหนียวตลอดเวลามา 30 ปี  ถ่ายเป็นเลือด เนื่องจากริดสีดวง ประจำเดือนมาตรง รอบละ 2 วัน ปริมาณปานกลาง สีแดง ไม่มีลิ่มเลือด ก่อนประจำเดือนมาจะปวดหัวไมเกรน 

ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต   

คนในครอบครัวมีประวัติสะเก็ดเงิน ผู้ป่วยเป็นริดสีดวงมา 3 ปี 30 ปีก่อนมักเป็นต่อมทอนซินอักเสบ

การตรวจร่างกาย 

ลิ้นสีชมพูซีด ฝ้าขาวเหนียว ชีพจรข้างซ้ายลื่น ชีพจรข้างขวาอ่อนมาก พูดเสียงเบา รูปร่างท้วม


การวินิจฉัยและวิเคราะห์กลุ่มอาการของผู้ป่วย(เปี้ยนเจิ้ง)

ผู้ป่วยเป็นสะเก็ดเงินมา 15 ปี จากสีของผื่นที่ออกชมพูอ่อน ลักษณะผื่นขุยมากแต่ไม่หนา(ในรูปที่ไม่เห็นขุย เป็นเพราะคนไข้ใช้เวลาถูสะเก็ดออกทุกเช้า) ผิวคันและค่อนข้างแห้ง ลิ้นสีชมพูซีด บ่งบอกว่าร่างกายคนไข้มีอาการเลือดพร่อง

อาการที่มีเสมหะตลอดเวลามา 30 ปี และต่อมทอนซินอักเสบบ่อยๆ มักมีอาการท้องอืด ลิ้นฝ้าขาวเหนียว ชีพจรข้างซ้ายลื่น ชีพจรข้างขวาอ่อนมาก พูดเสียงเบา รูปร่างท้วม บ่งบอกได้ว่ามีพลังชี่ปอดและม้ามที่พร่องมานาน ก่อให้เกิดเสมหะขาวเหนียวและติดเชื้อทางเดินหายใจได้ง่าย

นอกจากนี้ พลังชี่ม้ามที่พร่องยังทำให้การยกพยุงและการควบคุมเลือดของม้ามลดลง จึงสอดคล้องกับอาการถ่ายเป็นเลือดจากริดสีดวงของผู้ป่วย

หลักการรักษา 

บำรุงชี่และเลือด บำรุงม้ามปอด ขับความชื้น

การรักษา

จ่ายยาจีน 5 วัน  
ใช้ยาสมุนไพรจีนภายนอก

การติดตามอาการครั้งที่ 1   15  มกราคม 2565

  ผื่นทั่วตัวรวมถึงไรผมดีขึ้นอย่างชัดเจน สะเก็ดขุยบางลง อาการคันเท่าเดิม หยุดใช้สมุนไพรต้มอาบ ไม่มีท้องอืด เสมหะที่ลำคอเหลือเพียงเล็กน้อย หยุดถ่ายเป็นเลือด

  ทำการรักษาด้วยศาสตร์แพทย์แผนจีนต่อเนื่อง

การติดตามอาการหลังครบ 1 เดือน (5/2/2565)

ผื่นบางลงมาก เหลือเป็นรอยสีขาว  ไม่มีอาการคัน ไม่มีเสมหะในลำคอ ตอนนี้ผู้ป่วยสามารถทาน ไก่ ไข่ แกงไตปลา ถั่ว ได้โดยไม่มีผื่นกำเริบ

ทำการรักษาด้วยศาสตร์แพทย์แผนจีนอย่างต่อเนื่อง

การติดตามอาการหลังครบ 2 เดือน (12/3/2565)

ผื่นทั้งหมดหาย เหลือเพียงรอยสีขาวจางๆ ไม่คัน รวมถึงผู้ป่วยทานอาหารได้หลากหลายมากขึ้น โดยที่ไม่มีผื่นกำเริบ 

สรุปผลการรักษา

ผู้ป่วยสะเก็ดเงินรายนี้มีอาการเรื้อรังนานกว่า 15 ปี และกำเริบรุนแรงขึ้นในช่วง 2 ปีหลัง โดยมีลักษณะเด่นคือรับประทานอาหารได้จำกัด เพราะอาหารหลายชนิดกระตุ้นให้ผื่นกำเริบ เมื่อตรวจวินิจฉัยตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนพบว่า ผู้ป่วยมีภาวะชี่ของม้ามและปอดพร่องร่วมกับเลือดพร่อง ทำให้เกิดความชื้นและเสมหะสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน ส่งผลให้การไหลเวียนของชี่และเลือดไม่สมดุล ผิวหนังขาดการหล่อเลี้ยง เกิดผื่น สะเก็ด และอาการคัน รวมทั้งมีอาการเสมหะในลำคอและถ่ายเป็นเลือดจากริดสีดวงร่วมด้วย การรักษาจึงใช้หลักการบำรุงชี่และเลือด เสริมการทำงานของม้ามและปอด พร้อมขับความชื้นและใช้ยาสมุนไพรจีนภายนอกควบคู่กัน โดยแนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นอาการในช่วงแรก และติดตามอาการอย่างต่อเนื่องเพื่อปรับตำรับยาให้เหมาะสมกับระยะของโรค เมื่อสมดุลของร่างกายค่อย ๆ ฟื้นตัว ผื่นและสะเก็ดลดลงจนหาย อาการคัน เสมหะในลำคอ และการถ่ายเป็นเลือดดีขึ้นตามลำดับ ผู้ป่วยสามารถกลับมารับประทานอาหารได้หลากหลายขึ้นโดยไม่เกิดผื่นกำเริบเป็นส่วนใหญ่ หลังติดตามอาการภายหลังหยุดยา ผู้ป่วยยังคงควบคุมอาการได้ดี ใช้ชีวิตประจำวันได้สะดวกขึ้น มีความมั่นใจมากขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน

_____________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน คณิฏฐ์ษา จิรัฐิติกาล (หมอจีน เซี่ย กุ้ย อิง)
谢桂英 中医师
TCM. Dr. Kharnitsa Jirathitikal (Xie Gui Ying)