ทุยหนากับการรักษาโรคตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุด

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vertigo/diagnosis-treatment/drc-20370060#dialogId16744507

ตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุด (benign paroxysmal positional vertigo: BPPV) เป็นภาวะที่ผลึกแคลเซียมขนาดเล็ก (otoconia) ในหูชั้นในเคลื่อนหลุดเข้าไปในท่อครึ่งวงกลม (semicircular canal) ซึ่งโดยปกติทำหน้าที่ในการรับรู้การทรงตัว ส่งผลให้การรับรู้การทรงตัวผิดปกติ เกิดอาการเวียนศีรษะแบบบ้านหมุน โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนท่าทางของศีรษะ เช่น การลุกขึ้น นอนลง เงยหน้าหรือพลิกตัว อาการมักเกิดขึ้นช่วงเวลาสั้น ๆ แต่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้ 

สาเหตุของโรค
- ความเสื่อมของหูชั้นในตามอายุ
- การกระแทกหรืออุบัติเหตุบริเวณศีรษะ
- การติดเชื้อหรือการอักเสบของหูชั้นใน
- การเคลื่อนไหวศีรษะในท่าทางซ้ำ ๆ
- ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดหรือความผิดปกติของระบบประสาทบางชนิด

อาการของโรคตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุด
- เวียนศีรษะแบบบ้านหมุนเมื่อเปลี่ยนท่าทางของศีรษะ
- รู้สึกโคลงเคลงหรือเสียการทรงตัว
- คลื่นไส้หรืออาเจียนร่วมกับอาการเวียนศีรษะ
- อาการมักเป็นช่วงสั้น ๆ มักเป็นแค่ช่วงวินาทีที่ขยับศีรษะประมาณไม่กี่วินาทีถึงหนึ่งนาที
- บางรายอาจมีอาการตากระตุก (nystagmus) ร่วมด้วย

โรคตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุดกับการรักษาด้วยวิธีทุยหนา

การแพทย์แผนจีนมองว่าโรคตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุด จัดอยู่ในการกลุ่มอาการเวียนศีรษะ (眩晕) ซึ่งเกิดจากภาวะความไม่สมดุลของตับ ม้ามและไต รวมถึงการอุดกลั้นของเสมหะและชี่ ส่งผลให้ชี่และเลือดไหวเวียนไม่สะดวกจนเกิดอาการเวียนศีรษะ การรักษาสามารถรักษาได้หลายวิธีเช่น การนวดทุยหนา การฝังเข็มและการปรับสมดุลร่างกายร่วมกับการพลิกศีรษะเพื่อนำตะกอนหินปูนที่หลุดกลับเข้าที่เดิม

การนวดทุยหนา เป็นการนวดตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน โดยแพทย์ใช้มือในการกด บีบ คลึง บริเวณศีรษะ คอและบ่า โดยมุ่งเน้นไปที่การกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือดบริเวณศีรษะและหู  คลายกล้ามเนื้อ ลดการเวียนศีรษะและช่วยฟื้นฟูสมดุลร่างกาย 

หัตถการทุยหนาในการรักษาโรคตะกอนหินปูนในหูชั้นในหลุด
- การกด (按法)  ใช้นิ้วกดจุดบริเวณศีรษะ คอและไหล่ เพื่อลดอาการเวียนศีรษะและผ่อนคลายระบบประสาท
- การคลึง (揉法)  ใช้นิ้วคลึงบริเวณต้นคอและฐานกะโหลก เพื่อคลายกล้ามเนื้อและช่วยให้ชี่และเลือดไหวเวียนดีขึ้น
- การรีด (推法)  ใช้นิ้ว มือหรือศอกรีดตามแนวกล้ามเนื้อคอและบ่า เพื่อช่วยลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อและกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด
- การหมุน (摇法)  ใช้มือแต่ละข้างจับบริเวณหน้าผากและฐานกะโหลก หมุนศีรษะเบา ๆ เพื่อช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อคอและลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อ

จุดบนเส้นลมปราณที่ใช้ในการรักษา
จุดบนเส้นลมปราณจะช่วยปรับสมดุลการไหลเวียนของชี่และเลือด ลดอาการเวียนศีรษะ คลื่นไส้และช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลาย โดยแพทย์จะกระตุ้นจุดลมปราณด้วยวิธีการกดจุดหรือฝังเข็ม เช่น จุดเฟิงฉือ (风池, GB20), ไป่หุ้ย (百会, DU20), เน่ยกวน (内关, PC6) และไท่ชง (太冲, LR3)

จุดเฟิงฉือ (风池, GB20) : สังกัดเส้นลมปราณถุงน้ำดี
ช่วยลดอาการเวียนศีรษะ ปวดศีรษะและคลายกล้ามเนื้อต้นคอ

ตำแหน่ง : อยู่บริเวณท้ายทอยใต้ฐานกระโหลก 




จุดไป่หุ้ย (百会, DU20) : สังกัดเส้นลมปราณตูม่าย
ช่วยปรับสมดุลพลังหยางและลดอาการเวียนศีรษะ

ตำแหน่ง : อยู่บริเวณตรงกลางศีรษะ





จุดเน่ยกวน (内关, PC6) : สังกัดเส้นลมปราณเยื่อหุ้มหัวใจ
ช่วยลดอาการเวียนศีรษะ คลื่นไส้และอาเจียน

ตำแหน่ง : อยู่เหนือรอยพับข้อมือด้านในประมาณ 2 นิ้วมือ 




-    จุดไท่ชง (太冲, LR3) : สังกัดเส้นลมปราณตับ
    ช่วยปรับสมดุลตับและลดอาการเวียนศีรษะที่เกิดจากภาวะชี่ติดขัด
    ตำแหน่ง : อยู่บริเวณหลังเท้าระหว่างนิ้วโป้งและนิ้วชี้
    




ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการใช้ทุยหนา
- เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเวียนศีรษะเรื้อรัง 
- ควรทำในช่วงที่มีอาการเวียนศีรษะไม่รุนแรงมาก 
- หากมีอาการบ้านหมุนรุนแรงเฉียบพลัน ควรได้รับการประเมินจากแพทย์ก่อนทำการรักษา

ความถี่ในการรักษา
ควรทำการรักษาด้วยทุยหนา 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ ต่อเนื่อง 3-6 สัปดาห์และปรับความถี่ตามอาการของผู้ป่วย

ข้อแนะนำ
- หลังทำการรักษาให้นอนหมอนสูงประมาณ 1-2 สัปดาห์ หลีกเลี่ยงการก้มหรือเงยหน้าเป็นระยะเวลานาน 1 เดือนเพื่อป้องกันตะกอนหินปูนหลุดซ้ำ
- หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนท่าทางศีรษะอย่างรวดเร็ว
- พักผ่อนให้เพียงพอและลดความเครียด 
- หลีกเลี่ยงการขับรถหรือการทำงานบนที่สูงขณะมีอาการเวียนศีรษะ
- หากมีอาการเวียนศีรษะรุนแรง แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัด ควรรีบพบแพทย์ทันที 

เอกสารอ้างอิง :

1. WangHeWu.   Zhongyigushangkexue.  Beijing : China Traditional Chinese Medicine Publishing House, 2007.
2. Cleveland Clinic. Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV).

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ฉันทัช เฉิน
陈泰任 中医师
TCM. Dr. Chantouch Chen (Chen Tai Ren)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1312
แผนกทุยหนาและกระดูก
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ