แสงแดดยามเช้า มหัศจรรย์แห่งการปรับสมดุล

การได้รับแสงแดดยามเช้าเป็นเคล็ดลับที่เรียบง่ายแต่ทรงพลังในการช่วยให้คุณนอนหลับได้ดีขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะเป็นในมุมมองของวิทยาศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบัน หรือภูมิปัญญาการแพทย์แผนจีน ต่างก็เน้นย้ำถึงความสำคัญของแสงอาทิตย์ในช่วงเริ่มต้นของวัน

1.  มุมมองเชิงวิทยาศาสตร์ แสงแดดยามเช้าช่วยปรับนาฬิกาชีวิตและฮอร์โมน

    ในทางวิทยาศาสตร์ แสงแดดยามเช้าทำหน้าที่เป็น "ตัวรีเซ็ต" นาฬิกาชีวภาพ (Circadian Rhythm) ภายในร่างกายของคุณ แสงสว่างโดยเฉพาะแสงสีฟ้า(Blue Light) จากสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต คอมพิวเตอร์ เป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของการนอนไม่หลับในปัจจุบัน ส่งผลกระทบต่อการส่งสัญญาณไปยังสมองให้ควบคุมการผลิตเมลาโทนิน (Melatonin)ซึ่งช่วยในเรื่องการนอนหลับ และกระตุ้นการผลิตเซโรโทนิน (Serotonin) หรือสารสื่อประสาทแห่งความสุขและความตื่นตัวในตอนกลางวัน ซึ่งเซโรโทนินนี้จะถูกเปลี่ยนกลับเป็นเมลาโทนินในตอนกลางคืน ช่วยให้คุณรู้สึกง่วงและหลับได้สนิทในเวลาที่เหมาะสม [1-2]  นอกจากนี้ การได้รับแสงแดดยังช่วยให้ร่างกายสังเคราะห์วิตามินดี (Vitamin D) ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อสุขภาพโดยรวมและการควบคุมการนอนหลับ

2. มุมมองแพทย์แผนจีน แสงแดดยามเช้าเสริมพลังหยางและปรับสมดุลชี่

ในมุมมองการแพทย์แผนจีน แสงแดดยามเช้า คือการเติมเต็มพลังหยาง อันป็นพลังงานการเคลื่อนไหวและความสว่างไสว  การรับพลังหยางในตอนเช้าช่วยให้ "หยางชี่"（阳气）ซึ่งแสดงถึงการตื่นตัว กระปรี้กระเปร่า พร้อมรับมือกับกิจกรรมในแต่ละวัน  เมื่อหยางชี่ทำงานได้ดีในตอนกลางวัน ก็จะช่วยส่งเสริมให้ "อินชี่"（阴气）ที่เป็นพลังงานด้านความสงบ  การพักผ่อน สามารถสะสมและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในตอนกลางคืน ทำให้นอนหลับได้ลึกและเต็มอิ่ม  เมื่อสภาวะอินและหยางในร่างกายมีความสมดุลมากขึ้น （阴阳调和）วงจรการนอนหลับก็จะดีและสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ตามคัมภีร์การแพทย์แผนจีน “หวงตี้เน่ยจิง ”（黄帝内经） ยังได้อธิบายถึงความ สัมพันธ์ของการนอนหลับกับการไหลเวียนของ“เว่ยชี่”（卫气）ว่า เว่ยชี่มีการไหลเวียนทั่วร่างกาย 50 รอบในหนึ่งวัน โดยแบ่งเป็นกลางวัน และกลางคืน อย่างละ 25 รอบ ซึ่งการเปลี่ยนผ่านรอบการไหลเวียนนี้จะส่งผลต่อนาฬิกาชีวิตและกลไกการนอนหลับ กล่าวคือ เมื่อเราลืมตาตื่น เว่ยชี่จะเริ่มไหลเวียนออกจากดวงตาบริเวณจุดจิงหมิง （睛明穴）ไปตามเส้นลมปราณหยาง （阳经）และผิวกายภายนอก รวม  25 รอบ ทำให้ร่างกายตื่นตัว มีพลังงาน พร้อมทำกิจกรรมในเวลากลางวัน เมื่อพระอาทิตย์ตกดินและเข้าช่วงเวลานอน  เว่ยชี่จะเคลื่อนย้ายจากภายนอกกลับเข้าสู่ภายในร่างกาย โดยจะไหลเวียนเข้าสู่เส้นลมปราณอิน（阴经）และอวัยวะภายใน（五脏）อีก 25 รอบเพื่อไปบำรุงและพื้นฟูอวัยวะต่างๆ ในจังหวะที่เว่ยชี่ กำลังมีการเปลี่ยนทิศจากภายนอกสู่ภายใน หากจิตใจสงบและร่างกายสมดุล  หยางชี่จะเคลื่อเข้าสู่อินชี่ จิตหรือเสิน（神）จะสงบได้พัก ส่งผลให้เราเกิดการเคลิ้มหลับและเข้าสู่การหลับที่สนิทตามกลไลอย่างเป็นธรรมชาติ （阳入于阴则寐，阳出于阴则寤）จะเห็นได้ว่า การปฏิบัติตัวให้สอดคล้องกับจังหวะของแสงอาทิตย์ถือเป็นการปรับสมดุลของ "ชี่" （气）และการไหลเวียนของเลือดในเส้นลมปราณต่างๆ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของสุขภาพที่ดีตามหลักแพทย์แผนจีน  นอกจากนี้ยังแสงแดดช่วยปรับสภาวะอารมณ์และจิตใจได้อีกด้วย ช่วยให้จิตใจแจ่มใส ลดความรู้สึกหม่นหมอง โดยในศาสตร์การแพทย์แผนจีนมองว่าสภาวะอารมณ์ที่ผ่อนคลาย จะส่งผลดีต่อการทำงานของตับ（肝）และหัวใจ（心） ซึ่งล้วนมีผลต่อคุณภาพของการนอนหลับที่ดีอีกด้วย

โดยสรุปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการปรับสมดุลฮอร์โมนและนาฬิกาชีวภาพ หรือการเสริมสร้างพลังหยางและสมดุลชี่ หัวใจหลักคือการเชื่อมโยงของร่างกายกับธรรมชาติ การใช้เวลาเพียง 10-30 นาทีในช่วงเช้าตรู่เพื่อรับแสงแดดโดยตรง จะช่วยส่งสัญญาณที่ถูกต้องให้กับร่างกาย ช่วยให้คุณตื่นตัวและมีพลังงานในตอนกลางวัน และพร้อมที่จะเข้าสู่การหลับที่ลึกและมีคุณภาพในตอนกลางคืนได้ง่ายยิ่งขึ้น การแพทย์แผนจีนเราเชื่อว่า การนอนหลับที่ดี เป็นจุดเริ่มต้นของการมีสุขภาพที่ดี คืนสมดุลให้กับร่างกาย 

อ้างอิง

[1]  วรัญ ตันชัยสวัสดิ์. สรีรวิทยาการนอนหลับ. สงขลา: คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์;2536.

[2]  PNAS (2023), Sleep Medicine Reviews, Ophtalmology Research.

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ธารทิพย์ ศิริปการ (หมอจีนหลี่ เหมย อิง)
李梅瑛 中医师
TCM. Dr. Tharntip Siripakarn (Li Mei Ying)
ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1169
แผนกฝังเข็ม
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สาขาศรีราชา จังหวัดชลบุรี