ภาวะมีบุตรยากกับแพทย์แผนจีน (ประสบการณ์การรักษา)

最終更新: 22 Jul 2022  |  4555 ビューアー  | 

ภาวะมีบุตรยากกับแพทย์แผนจีน (ประสบการณ์การรักษา)

ภาวะมีบุตรยาก เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นกับคนไทยในยุคปัจจุบันมากขึ้น เนื่องจากผู้หญิงเริ่มมีอัตราการแต่งงานที่ช้าลง อีกทั้งปัจจัยต่างๆ เช่นความเครียด การทำงานหนัก นอนน้อย เป็นต้น ส่งผลให้อัตราของผู้มีบุตรยากเพิ่มสูงขึ้นในทุกๆปี อีกทั้งภาวะมีบุตรยากไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบทางด้านจิตใจและร่างกายของผู้หญิงเท่านั้นแต่ยังส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ภายในครอบครัวอีกด้วย ดังนั้น ปัญหาภาวะมีบุตรยากจึงไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยอีกต่อไป

นิยามภาวะมีบุตรยาก คือ การที่สามีและภรรยาแต่งงานกัน โดยที่มีเพศสัมพันธุ์แบบไม่คุมกำเนิดเป็นระยะเวลา 1 ปีแต่ยังไม่มีการตั้งครรภ์ ภาวะมีบุตรยากแบ่งออกเป็นภาวะมีบุตรยากแบบปฐมภูมิ (Primary infertility) และภาวะมีบุตรยากแบบทุติยภูมิ(Secondary infertility)

ภาวะมีบุตรยากแบบปฐมภูมิ หมายถึง ภาวะมีบุตรยากในคู่สมรสที่ไม่เคยมีการตั้งครรภ์มาก่อนเลย

ภาวะมีบุตรยากแบบทุติยภูมิ หมายถึง ภาวะมีบุตรยากในคู่สมรสที่เคยมีการตั้งครรภ์มาแล้วอย่างน้อย 1 ครั้ง

สาเหตุของภาวะมีบุตรยากในแพทย์แผนปัจจุบันมีหลายสาตุ เช่น โรคเยื่อบุโพรงมดลูดเจริญผิดที่ ท่อนำไข่ตัน โรคถุงน้ำในรังไข่หลายใบ ภูมิคุ้มกันบกพร่องเป็นต้น

สาเหตุของภาวะมีบุตรยากในมุมมองแพทย์แผนจีน
《女科正宗·广嗣总论》กล่าวไว้ว่า "หนานจิงจั่วเอ้อร์หนู่จิงเถียว โหย่วจื่อจือเต้าเยียร์" (“男精状而女经调,有子之道也”) หมายความว่า พื้นฐานของการตั้งครรภ์ คือ ทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิงจำเป็นต้องมีชี่ไตเพียงพอ มีเทียนกุ่ยถึงพร้อม (天癸) เส้นลมปราณเริ่น(任脉)เดินถึงมดลูก เส้นลมปราณชง(冲脉)เพิ่มพูน ประจำเดือนของฝ่ายหญิงมาตรงเวลา อสุจิของฝ่ายชายแข็งแรงเป็นปกติ อีกทั้งการมีเพศสัมพันธุ์ควรมีในช่วงเวลาที่เหมาะสม เช่นนี้จึงทำให้ไข่และอสุจิมีการปฎิสนธิกันและเกิดการตั้งครรภ์ขึ้น

ดังนั้น สาเหตุของการเกิดภาวะมีบุตรยากจึงเป็นเพราะชี่ของไตพร่อง ชี่และเลือดในเส้นลมปราณชงเริ่นเสียสมดุล ทำให้เส้นลมปราณชงเริ่นติดขัด เป็นผลทำให้ไข่และอสุจิไม่สามารถปฎิสนธิได้

ตัวอย่างกรณีศึกษา
ข้อมูลทั่วไป :นางXXX  เพศหญิง อายุ 39 ปี
เลขประจำตัวผู้ป่วย:XXX
วันที่เข้ามารับการรักษาครั้งแรก :วันที่ 6 มิถุนายน 2563
อาการสำคัญ :แต่งงาน 11 ปี ไม่เคยคุมกำเนิดแต่ไม่ตั้งครรภ์

ประวัติอาการ
เมื่อ 12 ปีก่อนเคยแท้งบุตร 1 ครั้ง หลังจากแท้งบุตร 1 ปีได้ดำเนินการผ่าตัดเนื้องอกในมดลูกและพยายามมีบุตรมาแล้ว 11 ปีแต่ไม่สำเร็จ ในปี พ.ศ.2559 เคยตรวจฮอร์โมน FSH,LH,E2,T,P,PRL ผลตรวจปกติ ประจำเดือนมาช้าและไม่สม่ำเสมอ ประจำเดือนปริมาณปกติและมีลิ่มเลือด เมื่อประจำเดือนมาจะมีอาการปวดหัว คัดหน้าอกร่วมด้วย  ผลตรวจอสุจิฝ่ายชายระบุว่าฝ่ายชายปริมาณอสุจิน้อย


ประวัติประจำเดือน :8/45-50 วัน ประจำเดือนครั้งสุดท้าย(LMP)มาวันที่ 2 มิถุนายน 2563 ปริมาณปกติ สีแดงสด มีลิ่มเลือดปนออกมาด้วย ประจำเดือนก่อนครั้งสุดท้าย (PMP)มาวันที่ 10 มีนาคม 2563

ประวัติการตั้งครรภ์ :0-0-1-0
อาการที่มาในปัจจุบัน :ประจำเดือนมาไม่ปกติ อาการร่วมอื่นๆได้แก่มือทั้งสองข้างมีอาการชา หนาวง่าย แน่นท้อง นอนหลับไม่สนิท ปัสสาวะบ่อย อุจจาระปกติ

ประวัติในอดีต :เมื่อปี 2552 ผ่าตัดเนื้องอกมดลูก

ตรวจร่างกาย :ความดันโลหิต 116/69 mmHg  อัตราการเต้นหัวใจ 76 ครั้ง/นาที ตรวจชีพจรพบชีพจรตึง ตรวจลิ้นพบลิ้นคล้ำซีดฝ้าขาวบาง ขอบลิ้นมีรอยฟัน

การวินิจฉัย :ภาวะมีบุตรยาก

กลไกการเกิดโรค :เนื่องจากคนไข้เคยแท้งบุตรทำให้เกิดภาวะไตพร่อง อีกทั้งยังมีความเครียดสะสมทำให้ชี่ตับและเลือดเดินติดขัดส่งผลให้ประจำเดือนมาไม่เป็นปกติ มีลิ่มเลือด มีอาการคัดหน้าอก ชีพจรตึง อีกทั้งความเครียดและความคิดมากมีผลเสียต่อม้าม ดังที่แพทย์จีนกล่าวว่า“思伤脾”เมื่อม้ามพร่องทำให้คนไข้มีอาการแน่นท้อง ลิ้นมีรอยฟัน

วิธีการรักษา :ใช้ตำรับยาเซียวเหยาส่านเพิ่มลด(逍遥散加减)ที่มีฤทธิ์ระบายชี่ตับ บำรุงม้าม กระตุ้นการไหลเวียนโลหิตร่วมกับเพิ่มสมุนไพรที่ช่วยบำรุงไต ปรับประจำเดือน

ประเมินผลหลังการรักษาครั้งที่ 8 (วันที่ 26 กรกฏาคม 2563)
- ประจำเดือนกลับมาสม่ำเสมอเป็นปกติ lmp : 05/07/63 x 7d ปริมาณปกติ สีแดงสด มีลิ่มเลือด ไม่มีอาการปวดเอว คัดแน่นหน้าอก ไม่ปวดท้องประจำเดือน
- มีการตกไข่(BBT 双相) มีอาการขี้หนาวร่วมด้วย นอนหลับดี ปัสสาวะและอุจจาระปกติ
- ตรวจชีพจรพบชีพจรตึง
- ตรวจพบลิ้นสีคล้ำฝ้าขาวบาง

แนวทางและวิธีการรักษาด้วยการแพทย์แผนจีน
ใช้หลักการบำรุงไตเพื่อช่วยกระตุ้นการตกไข่ บำรุงไข่ รวมถึงนับวันตกไข่เพื่อเพิ่มโอกาสการตั้งครรภ์


ประเมินผลหลังการรักษาครั้งที่ 19 (วันที่ 24 ตุลาคม 2563)
- ตั้งครรภ์สำเร็จ
- มีเลือดออกที่ช่องคลอดเล็กน้อย มีอาการปวดเอว นอนหลับดี ปัสสาวะและอุจจาระปกติ 
- ตรวจชีพจรพบชีพจรลื่น
-ตรวจพบลิ้นสีแดงอ่อน

แพทย์จีนที่ทำการรักษาพิจารณาปรับการรักษาอาการดังกล่าว โดยใช้ตำรับยาโซวทายหวาน เพิ่มลด(寿胎丸加减)เพื่อบำรุงไตร่วมกับสงบครรภ์ ระงับเลือดออก

สรุปผลการรักษา
จากกรณีตัวอย่างของผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษา แสดงให้เห็นว่ายาสมุนไพรจีนสามารถบำรุง ส่งเสริมการรักษาภาวะมีบุตรยากได้เป็นอย่างดี ผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจ ส่งผลให้คุณภาพชีวิตทั้งด้านร่างกายและจิตใจของผู้ป่วยดีขึ้น

วิเคราะห์ผลการรักษา
ผู้ป่วยมีภาวะมีบุตรยาก ร่วมกับมีอาการประจำเดือนมาไม่ปกติ มีลิ่มเลือด คัดแน่นหน้าอก ปวดท้องประจำเดือน โดยในทางการแพทย์แผนจีนนั้นจัดเป็นอาการที่พบในกลุ่มอาการชี่ตับติดขัด นอกจากนี้ผู้ป่วยยังมีอาการแน่นท้อง เบื่ออาหาร อาการดังเหล่านั้นมีสาเหตุมาจากชี่ของม้ามพร่อง และคนไข้เคยแท้งมาก่อนส่งผลให้ชี่ไตพร่องร่วมด้วย

สำหรับชีพจรนั้นมีชีพจรตึงและเล็ก โดยชีพจรตึงนั้นบ่งบอกถึงการไหลเวียนของชี่และเลือดในเส้นลมปราณตับติดขัด ซึ่งเกิดจากความเครียดสะสมของคนไข้ ส่วนชีพจรเล็กนั้นจะบ่งบอกถึงภาวะพร่องในร่างกาย

สำหรับลิ้นนั้นมีสีซีดคล้ำในตอนแรก บ่งบอกถึงการไหลเวียนของชี่และเลือดที่ไม่ดี หลังการรักษาไป 8 อาทิตย์ อาการปวดหัว เบื่ออาหารและอ่อนเพลียหายไป จึงเปลี่ยนตำรับยาเพื่อเน้นบำรุงไต ช่วยในการกระตุ้นการตกไข่ และเมื่อรักษาต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 20 สัปดาห์ ผู้ป่วยสามารถตั้งครรภ์สำเร็จ

จากประสบการณ์ของผู้เขียนนั้นพบว่าภาวะมีบุตรยากสามารถใช้สมุนไพรจีนเข้ามามีส่วนร่วมในการรักษาได้อย่างประสิทธิภาพ โดยผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจ

บันทึกข้อมูลการรักษาโดย
แพทย์จีน สิตา สร้อยอัมพรกุล (หลิน อิ่ง เหวิน)
คลินิกอายุรกรรมนรีเวช
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1049

This website uses cookies for best user experience, to find out more you can go to our Privacy Policy  ,  Cookies Policy