อัมพาตใบหน้า (Bell's Palsy) วิธีป้องกันตามแนวทางแพทย์แผนจีน

อัมพาตใบหน้า(Bell's Palsy) เกิดจากเส้นประสาทใบหน้าอักเสบ  ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุการเกิดโรคที่แท้จริง จึงไม่มีวิธีป้องกันที่ได้ผลชัดเจน ซึ่งศาสตร์การแพทย์แผนตะวันตกและการแพทย์แผนจีนต่างเชื่อว่าอัมพาตใบหน้าสัมพันธ์กับภูมิคุ้มกันร่างกาย  

ศาสตร์การแพทย์แผนจีนเชื่อว่าโรคนี้เกิดจาก เจิ้งชี่อ่อนแอ เส้นลมปราณว่างเปล่า（正气不足，脉络空虚） ปัจจัยก่อโรคจากภายนอกที่เกิดจากลม (ที่มาพร้อมความเย็นหรือความร้อน) รุกรานเข้ามา อุดกั้นเส้นลมปราณบริเวณใบหน้า การไหลเวียนของชี่และเลือดผิดปกติ กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นขาดการหล่อเลี้ยงและควบคุม จึงเกิดอาการหน้าเบี้ยวขึ้นมา

การป้องกันอัมพาตใบหน้าตามแนวทางศาสตร์การแพทย์จีน ให้ความสำคัญกับ "การหลีกเลี่ยงเสียชี่(ปัจจัยก่อโรคภายนอก) และการเสริมสร้างเจิ้งชี่ภายใน" ควบคู่กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน 

1. หลีกเลี่ยงลมเย็นปะทะใบหน้าโดยตรง รักษาความอบอุ่น

   · ในห้องแอร์ ควรหลีกเลี่ยงการให้ช่องลมเป่าโดยตรงที่ศีรษะและใบหน้า

   · ขณะขับรถหรือโดยสาร ควรหลีกเลี่ยงการเปิดกระจกลงต่ำให้ลมปะทะใบหน้าแรงๆ เป็นเวลานาน

   · หลังจากออกกำลังกายมีเหงื่อออก หลังดื่มแอลกอฮอล์ หรือหลังอาบน้ำ รูขุมขนจะเปิดกว้าง ควรหลีกเลี่ยงการโดนลมโดยตรงเป็นเวลานาน

   · ช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลงหรือวันที่ลมแรง อุณหภูมิลดลง ควรสวมหน้ากากอนามัย ผ้าพันคอ หรือหมวก ปกป้องบริเวณหลังใบหูและใบหน้า

 2. เสริมสร้างเจิ้งชี่ภายใน ดูแลร่างกายให้แข็งแรง

"เจิ้งชี่ภายในแข็งแรง สิ่งรบกวนภายนอกไม่อาจรุกรานได้" กุญแจสำคัญของการป้องกันอัมพาตใบหน้า คือ การเพิ่มภูมิคุ้มกันของร่างกาย

1) ปรับสมดุลด้วยอาหาร

   · ผู้ที่ชี่และเลือดพร่อง (ปกติเหนื่อยง่าย หน้าตาซีดเซียว): สามารถรับประทานซุปไก่ตุ๋นหวงฉีและตั่งเซิน(黄芪党参炖鸡汤) หรือโจ๊กใส่พุทราจีนและเนื้อลำไยแห้ง（红枣桂圆粥）เพื่อบำรุงชี่และเลือด เติมเต็มเส้นลมปราณ

   · ผู้ที่หยางตับค่อนข้างสูง (ปกติขี้โมโห ความดันสูง): ควรรับประทานขึ้นฉ่าย ชาดอกเก๊กฮวย ชาเจว่เจวี๋ยหมิงจื่อ เพื่อสงบลมตับ

   · หลีกเลี่ยงของดิบและของมันเลี่ยน: การรับประทานของดิบและเย็น (ไอศกรีม น้ำเย็น) มากเกินไปทำลายหยางชี่ของม้ามและกระเพาะ ทำให้เกิดเสมหะชื้นภายใน อุดกั้นเส้นลมปราณ อาหารรสเผ็ดและมันเลี่ยน ทำให้เกิดเสมหะและความร้อน 

2) นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

   · เข้านอนเร็ว ตื่นเช้า หลีกเลี่ยงการนอนดึก การนอนดึกทำลายอิน หากอินและเลือดพร่องก็ไม่สามารถหล่อเลี้ยงเส้นเอ็นได้ มักก่อให้เกิดลมภายใน 

3) ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม

   · การออกกำลังกายเบาๆ เช่น ฝึกไทเก๊ก ปาต้วนจิ่น เดินออกกำลังกาย  เป็นต้น ช่วยทะลวงเส้นลมปราณ เพิ่มการไหลเวียนเลือดและชี่ ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันร่างกาย

4)ปรับอารมณ์ให้แจ่มใส 

   · ศาสตร์การแพทย์แผนจีนเชื่อว่า ตับทำหน้าที่ควบคุมการไหลเวียนของชี่ ความผันผวนทางอารมณ์ที่รุนแรง (เช่น โมโห วิตกกังวล เครียด) ทำให้ชี่ตับอุดกั้น การไหลเวียนของชี่ติดขัด สะสมกลายเป็นความร้อนและก่อให้เกิดลมภายใน

   ·  รักษาจิตใจให้สงบและสมดุล หลีกเลี่ยงอารมณ์โกรธโมโหหรือความเครียดสะสมเป็นเวลานาน ความกดดันที่มากเกินไปจะบั่นทอนชี่และเลือด ทำให้ภูมิคุ้มกันลดลง
________________________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีนอาวุโส ปิยะมาศ เมืองใชย (หมอจีน ปี้ หย่า หม่า)
毕雅玛 中医师
TCM. Dr. Piyamas muangchai (Bi Ya Ma)