บรรเทาอาการนอนไม่หลับด้วยการนวดกดจุดตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน

ในยุคสมัยที่เร่งรีบ ปัญหาการนอนไม่หลับกลายเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย ไม่เพียงแต่ผู้สูงอายุเท่านั้น แต่ในวัยทำงานและนักเรียนนักศึกษาก็ประสบกับภาวะนี้เช่นเดียวกัน หลายคนต้องเผชิญกับภาวะ “ล้มตัวลงนอนแต่สมองยังคิดไม่หยุด” หรือ “ตื่นมากลางดึกแล้วข่มตาหลับต่อไม่ได้” ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่เพียงแต่บั่นทอนประสิทธิภาพการทำงาน แต่ยังส่งผลเสียต่อร่างกายในระยะยาวอีกด้วย

อาการนอนไม่หลับคืออะไรในมุมมองของศาสตร์การแพทย์แผนจีน? 

อาการนอนไม่หลับคือภาวะที่ร่างกายไม่สามารถเข้าสู่การนอนหลับได้ตามปกติ เช่น หลับยาก หลับไม่สนิท ฝันเยอะ ตื่นง่าย หรือไม่สามารถนอนหลับได้เลยตลอดทั้งคืน ในศาสตร์การแพทย์แผนจีนมองว่าการนอนหลับสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับความสมดุลของอินหยางและอวัยวะภายใน โดยเฉพาะ หัวใจ ตับ ม้าม และไต เมื่อการทำงานของอวัยวะเหล่านี้เสียสมดุลส่งผลให้อินและหยางเสียสมดุลไปด้วย จึงทำให้เกิดภาวะนอนไม่หลับ

สาเหตุและกลุ่มอาการที่พบบ่อย 

ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนไม่ได้รักษาเพียงแค่อาการนอนไม่หลับ แต่จะมองหาสาเหตุของความไม่สมดุลในร่างกาย ซึ่งแบ่งกลุ่มอาการหลักๆ ได้ดังนี้

1.กลุ่มอาการตับอุดกั้นกลายเป็นไฟ (肝郁化火型)

อาการ: หงุดหงิดง่าย หลับยาก ตาแดง ปากขม และปวดแน่นสีข้าง มักเกิดจากความเครียดสะสม อารมณ์ไม่แจ่มใส ทำให้ไฟในตับรบกวนจิตใจ

2.กลุ่มอาการหัวใจและม้ามพร่อง (心脾两虚型)

อาการ:  หลับไม่สนิท ฝันเยอะ ตื่นง่าย ร่วมกับอาการเหนื่อยล้า ขี้ลืม เบื่ออาหาร และใบหน้าซีดเซียว พบบ่อยในคนที่ทำงานหนักเกินไปหรือป่วยเรื้อรัง จนทำให้เลือดและชี่พร่องไปเลี้ยงหัวใจไม่เพียงพอ

3.กลุ่มอาการอินพร่องไฟกำเริบ (阴虚火旺型)

 อาการ: กระสับกระส่ายนอนไม่หลับ มีเหงื่อออกตอนกลางคืน ร้อนวูบวาบ และมีเสียงในหู มักพบในวัยทองหรือคนที่นอนดึกสะสมเป็นระยะเวลานาน ทำให้อินในไตพร่องไม่สามารถควบคุมไฟในหัวใจได้

4.กลุ่มอาการเสมหะความร้อนรบกวนภายใน (痰热内扰型)

อาการ: นอนไม่หลับร่วมกับแน่นหน้าอก ท้องอืด มีเสมหะมาก ปากขม และถ่ายอุจจาระเหนียว มักเกิดจากการทานอาหารไม่ถูกสุขลักษณะ ทานของมันหรือของหวานมากเกินไป ทำให้เกิดเสมหะและความร้อนสะสมภายในร่างกาย

5.กลุ่มอาการหัวใจและถุงน้ำดีพร่อง (心胆气虚证)

อาการ:  ฝันบ่อย ขวัญอ่อน ตกใจง่าย ใจสั่น และอ่อนเพลีย มักเกิดจากการตกใจกลัวอย่างกะทันหัน การคิดมากหรือเครียดสะสม ทำให้ชี่ของถุงน้ำดีและหัวใจพร่อง

การนวดกดจุดบรรเทาอาการนอนไม่หลับตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน

1.จุดเสินเหมิน (神门穴:HT7)

อยู่บริเวณข้อมือด้านใน ตรงรอยบุ๋มทางฝั่งนิ้วก้อย ช่วยบำรุงหัวใจ สงบจิตใจ ลดอาการใจสั่น และช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น โดยเฉพาะอาการนอนไม่หลับที่เกิดจากจิตใจไม่สงบ



2.จุดซานอินเจียว (三阴交穴:SP6)

ตำแหน่ง: อยู่บริเวณขาอ่อนด้านใน เหนือจุดสูงสุดของตาตุ่มด้านในขึ้นไป 3 ชุ่น (ประมาณ 4 นิ้วมือวางเรียงกัน) จุดนี้เป็นจุดตัดของเส้นลมปราณตับ ม้าม และไต ช่วยปรับสมดุลการทำงานของอวัยวะภายใน บำรุงม้ามและเลือด เหมาะสำหรับผู้ที่นอนไม่หลับจากภาวะหัวใจและม้ามพร่อง

ข้อควรระวัง: ไม่ควรนวดกดจุดซานอินเจียวในหญิงตั้งครรภ์ เนื่องจากจุดนี้ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและอาจกระตุ้นการบีบตัวของมดลูก 



3.จุดอันเหมียน (安眠穴: EX-HN22)

อยู่บริเวณหลังใบหู   กึ่งกลางแนวเส้นที่ลากจากหลังใบหูกับท้ายทอย เป็นจุดที่ใช้สำหรับ บรรเทาอาการนอนหลับยาก ทำให้หลับสบาย



4.จุดหย่งเฉวียน (涌泉穴: KI1)

อยู่บริเวณกลางฝ่าเท้าค่อนไปทางส่วนบนประมาณ 1 ใน 3 ของฝ่าเท้า ช่วยบำรุงไต ปรับสมดุลอินหยางในร่างกาย ช่วยดึงไฟที่ลอยอยู่ด้านบนลงสู่ด้านล่าง (引火下行) ทำให้หลับสนิท ไม่ตกใจตื่นกลางดึก ลดอาการหงุดหงิดกระสับกระส่ายที่ทำให้นอนไม่หลับ



การนวดกดจุดเป็นอีกหนึ่งวิธีในการบรรเทาอาการนอนไม่หลับตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน โดยนวดกดจุดวนตามเข็มนาฬิกาจุดละประมาณ 10 นาทีทุกคืนก่อนนอน เพื่อช่วยปรับสมดุลร่างกายและช่วยให้จิตใจสงบเพื่อการนอนหลับที่ดีขึ้น


______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีนฐิตินันต์ ศรีเดช (หมอจีนอวี๋ เผย เสียน)
余培贤 中医师
TCM. Dr. Thitinant Sridech (Yu Pei Xian)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1327
แผนกฝังเข็ม
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ