อี้จินจิง เคลื่อนไหวร่างกายกระตุ้นการไหลเวียนของชี่

อี้จินจิง (易筋经)- คัมภีร์เปลี่ยนเส้นเอ็น สืบทอดมาจากศาสตร์บำรุงสุขภาพของจีนยุคโบราณ เป็นวิธีการฝึกฝนร่างกาย เพื่อปรับเปลี่ยนเส้นเอ็นกระดูก(Ligament) สร้างเสริมความแข็งแรงของเอ็นกล้ามเนื้อ(Tendon)

ความหมายของ “อี้จิงจิน”  ตัว “อี้” (易) คือ การเปลี่ยนแปลง สลับสับเปลี่ยน ส่วนตัว “จิน” (筋) คือ เส้นเอ็นที่อยู่ภายในร่างกาย ประกอบไปด้วย เอ็นกล้ามเนื้อ(Tendon) และเอ็นกระดูกข้อต่อ(Ligament)  ส่วนจิง (经) คือ วิธีการ หรือ คัมภีร์ เมื่อรวมกัน 3 ตัวนี้ อี้จินจิง จึงแปลว่า วิธีการปรับเปลี่ยนเส้นเอ็น หรือ คัมภีร์เปลี่ยนเส้นเอ็น

คือ การฝึกลมหายใจ(ชี่กง) ร่วมกับการเคลื่อนไหวเพื่อชักนำชี่（เต๋าอิ่นอวิ้นกง导引运功）เพื่อบริหารเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อ ทะลวงลมปราณให้ไหลเวียนสะดวก ปรับสมดุลเลือดและชี่ เป็นหลัก 

หลังจากการค้นพบภาพการบริหารแบบเต๋าอิ่นจากสุสานหม่าหวางตุ้ย(马王堆) ก็ได้มีการค้นพบบริหารแบบอี้จินจิง แต่ต้นกำเนิดไม่แน่ชัดว่าเกิดมาช่วงยุคใดคาดว่าน่าจะเป็นช่วงระหว่างราชวงค์ฉิน (秦) และฮ่าน (汉) เป็นการผสมผสานเทคนิกเต๋าอิ่นของศาสตร์การแพทย์จีน เข้ากับภูมิปัญญาวิถีบำรุงสุขภาพของลัทธิเต๋า ขงจื้อ และ พุทธ ซึ่งการฝึกอี้จินจิงนี้ได้ถูกวัดเส้าหลิน (少林寺) เอามาใช้ในการฝึก จนช่วงราชวงศ์หมิง明代 จึงเป็นที่รู้จักกันมากขึ้น  “คัมภีร์อี้จินจิง (易筋经)” ปรากฏชื่อ “พระโพธิธรรมตั๊กม้อ” เป็นผู้ประพันธ์

วิธีการฝึกอี้จินจิง (易筋经)- คัมภีร์เปลี่ยนเส้นเอ็น

ก่อนทำการฝึกควรมีการเตรียมตัว ใส่เสื้อผ้าสบายๆคล่องตัว ไม่ควรฝึกตอนท้องว่าง สามารถวอร์ม ขยับข้อ แขนขาก่อนที่จะเริ่มฝึกอี้จินจิง ทำใจให้สงบเตรียมพร้อมสำหรับการฝึก การฝึกค่อยๆทำไปตามขั้นตอน ยืดเหยียดเท่าที่สามารถทำได้ หากเหยียดได้ไม่สุดตามแบบที่ฝึก ให้ค้างไว้ตำแหน่งที่เรารู้สึกผ่อนคลายและยืดออกอีกนิดหน่อย ไม่ควรทำมากเกินขอบเขตการเคลื่อนไหวที่ทำได้ เมื่อทำการฝึกเรื่อยๆจะสามารถยืดเหยียดเพิ่มทีละน้อยจนสามารถทำได้

การหายใจในการฝึก ควรหายใจให้สม่ำเสมอ หายใจลึก สงบนิ่ง และผ่อนคลาย พยายามหายใจเข้าทางจมูกและออกทางจมูก หายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ เพื่อให้หายใจได้ลึกพอ

วันนี้เราจะเสนอท่าในการฝึก 5 ท่า (ในกระบวนท่าทั้งหมด12ท่า)

กระบวนท่าที่ 1 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第一势）ช่วยให้สงบจิตใจ ปรับการหายใจให้นิ่งสงบลง ลดอาการเหนื่อยล้า (气定神敛，消除疲劳)

กระบวนท่าที่ 2 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第二势）การยืดเหยียดแขนเป็นการกระตุ้นลมปราณบริเวณแขนทั้ง3เส้นอินและ3เส้นหยาง โดยการยืดเหยียดชักนำชี่ไปสุดแขน นอกจากนั้นยังช่วยในการเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อแขน

กระบวนท่าที่ 3 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第三势）เป็นการบริหารกล้ามเนื้อแขนและขาคลายข้อต่อหัวไหล่ให้เคลื่อนไหวได้คล่องแคล่ว กระบวนท่านี้ยังช่วยในชักนำชี่ให้ไหลผ่านซานเจียว (调理三焦之气)

กระบวนท่าที่ 4 เก็บดารา แลกหมู่ดาว (摘星换斗势) กระตุ้นและเคลื่อนไหวข้อต่อ คอ ไหล่ และเอว นอกจากนี้ยังช่วงกระตุ้นชี่จากบริเวณมิ่งเหมิน (命门) และบำรุงไตได้ด้วย

กระบวนท่าที่ 5 ยืดยุดหางวัว 9 ตัว (倒拽九牛尾势) ยืดกล้ามเนื้อหลัง แขนและขา เพิ่มกำลังกล้ามเนื้อแขนขา บิดเอวคลายกล้ามเนื้อหลัง บำรุงชี่หัวใจและปอด

กระบวนท่าที่ 1 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第一势）

ยืนตรงกางขาออกประมาณหัวไหล่ มือแนวลำตัว ปลายนิ้วทั้งหมดวางอยู่ข้างต้นขา	ยกมือขึ้นด้านหน้าสองข้างแขนเหยียดตรง ฝ่ามือหันเข้าหากัน
สองมือเข้าประกบกันเป็นท่าพนมมือ ดึงมือเข้ามาอยู่ระดับกลางหน้าอก ตั้นจง (膻中) กระดกขึ้นมือขึ้นเล็กน้อย (ประมาณ 30องศา) ระวังอย่าเกร็งยกไหล่	ตำแหน่ง ตั้นจง (膻中)

กระบวนท่าที่ 2 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第二势）

กางศอกออกด้านข้าง ให้ฝ่ามือคว่ำลง ปลายกลางแตะกันอยู่ช่วงกลางอก	เหยียดแขนสองข้างตรงออกข้างหน้า ฝ่ามือหันลง แขนสองข้างขนานกัน
กางแขนออกด้านข้างจนสุดแขน ให้แขนสองข้างเท่ากันไม่ยกข้างใดข้างหนึ่งสูงกว่า	งอศอกลงเล็กน้อย ผ่อนคลายบ่าไหล่
เหยียดแขนทั้งสองข้าง กระดกข้อมือขึ้น ให้ฝ่ามือหันออก ทำซ้ำ 3 รอบ	งอศอก ปลายนิ้วชิดกัน เหยียดแขนตรงไปด้านหน้า  กางแขนออกด้านข้าง
งอศอกลงเล็กน้อย ผ่อนคลายหัวไหล่ เหยียดแขนตรงออกสองข้าง ฝ่ามือหันออกด้านนอก จบท่าที่งอศอกคว่ำมือนิ้วมือชนกัน

กระบวนท่าที่ 3 พระโพธิสัตว์เหวยถัวมอบกระบอง（韦驮献杵第三势）

จากท่าที่แล้ว ฝ่ามือหันลงปลายนิ้วชนกัน	กางแขนออก หงายฝ่ามือขึ้น
ขยับมือมาด้านหน้าสันมือชนกัน แขนเหยียดตรง	งอศอก สันมือชิดอก ดันมือขึ้นข้างบน หันฝ่ามือขึ้น
เขย่งเท้าพร้อมเหยียดแขนสุดและเงยหน้ามองตามมือ	วางส้นเท้าลง ลดแขนลงเล็กน้อยกำมือ
ลดแขนลงมาขนาดกับพื้นแบบมือฝ่ามือหันลง	งอศอกฝ่ามือหันลงพื้นปลายนิ้วชนกัน  ทำกระบวนท่าที่ 3 นี้ซ้ำ 3 ครั้ง

กระบวนท่าที่ 4 เก็บดารา แลกหมู่ดาว (摘星换斗势)

จากกระบวนท่าที่ 3 จบที่ท่ากางแขนคว่ำมือลง ยกมือขวาขึ้นวาดลงไปที่เอวซ้าย มือซ้ายลงไปไว้ที่เอวด้านหลัง พร้อมกับบิดเอวไปทางซ้าย  ย่อเข่าเล็กน้อยหลังมือมือซ้ายอยู่ตำแหน่ง มิ่งเหมิน (命门)
หันตัวตรง เหยียดเข่าตรง พร้อมกับวาดมือขวาข้ามศีรษะมาอยู่ข้างขวา งอข้อมือลงเล็กน้อย ฝ่ามือหันเข้าหาตัว หันศีรษะไปมองที่ฝ่ามือขวา	กางแขนออกทั้งสองข้าง ฝ่ามือคว่ำลง ทำซ้ำสลับข้าง
ทำสลับข้าง มือซ้ายวาดลงมาเอวขวาพร้อมบิดเอวขวา	ยกมือซ้ายขึ้นเหนือศีรษะด้านซ้าย มองตามฝ่ามือบิดตัวตรง
ทำซ้ำข้างละ 2 ครั้ง และลดแขนลงข้างลำตัว

กระบวนท่าที่ 5 ยืดยุดหางวัว 9 ตัว (倒拽九牛尾势)

ถอยเท้าขวาไปข้างหลังประมาณ 45 องศา เข่าซ้าย(ด้านหน้า)งอเล็กน้อยรับน้ำหนักตัว มือซ้ายแกว่งขึ้นไปด้านหน้าแขนเหยียดตรง หงายมือสูงระดับหน้าและกำมือ มือขวาแกว่งไปด้านหลัง หงายฝ่ามือขึ้นและกำมือ จากนั้น ถ่ายน้ำหนักตัวไปขาขวา เข่าขวางอรับน้ำหนักตัว ขาซ้ายเหยียดตรง งอศอกกำมือให้ฝ่ามือเข้าหาตัว มือซ้ายงอศอกไว้ด้านหลัง บิดตัวเล็กน้อยให้หันตัวตรงไปด้านหน้า ทำซ้ำ 3 ครั้ง และยกเท้าขวามาข้างหน้าเสมอเท้าซ้าย ลดมือสองข้างลงแนบลำตัว

ทำซ้ำสลับข้าง ถอยเท้าซ้ายไปข้างหลังประมาณ 45 องศา เข่าขวางอเล็กน้อย มือขวาแกว่งขึ้นไป ด้านหน้าแขนเหยียดตรง หงายมือสูงระดับหน้าและกำมือ มือซ้ายแกว่งไปด้านหลัง หงายฝ่ามือขึ้นและกำมือ จากนั้นถ่ายน้ำหนักตัวไปขาซ้าย(ด้านหลัง) เข่าซ้ายงอรับน้ำหนักตัว ขาขวา(ด้านหน้า)เหยียดตรง งอศอกทั้งสองข้าง กำมือให้ฝ่ามือขวาเข้าหาตัว มือซ้ายงอศอกหลังมือซ้ายแตะบริเวณเอว บิดตัวเล็กน้อยให้หันตัวตรงไปด้านหน้า ทำซ้ำ 3 ครั้ง และยกเท้าขวามาข้างหน้าเสมอเท้าซ้ายลดมือสองข้างลงแนบลำตัว

เอกสารอ้างอิง
利政初，健身气功 ，化学工业出版社，2023年。

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ธิติ นิลรุ่งรัตนา (หมอจีนหลิน เจีย เฉิง)
林嘉诚 中医师
TCM. Dr. Thiti Nilrungratana (Lin Jia Cheng)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1355
คลินิกฟื้นฟูอัมพฤกษ์อัมพาตและโรคทางระบบประสาท
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ