เต๋าอวิ้นกง บริเวณหน้าและศีรษะสำหรับผู้ป่วยพาร์กินสัน

โรคพาร์กินสัน (Parkinson's Disease) เป็นโรคทางระบบประสาทที่เกิดจากการลดลงของสารโดปามีนในสมอง ส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการหลัก 4 กลุ่ม ได้แก่ การสั่น (tremor) กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง (rigidity) การเคลื่อนไหวช้าลง (bradykinesia) และการทรงตัวผิดปกติ (postural instability)

อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะที่แขนขาเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อกล้ามเนื้อบริเวณใบหน้าและศีรษะด้วย ทำให้เกิดลักษณะเกร็งเหมือนใส่หน้ากาก" (Masked face / Hypomimia) คือใบหน้าเกร็ง ขาดการแสดงออกทางสีหน้า กระพริบตาน้อยลง อ้าปากและขยับปากลำบาก พูดช้าและไม่ชัดเจน รวมถึงมีปัญหาการกลืนน้ำลายหรืออาหาร

การเต๋าอิ่น-เต่าอวิ้นกง เป็นการเคลื่อนไหวร่างกายควบคู่กับการคุมลมหายใจเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด ครั้งนี้จึงเสนอการได้ฝึกขยับกล้ามเนื้อใบหน้า จึงช่วยในการคลายข้อต่อ โดยเฉพาะช่วงใบหน้าเพื่อให้ผู้ป่วยพากินสันได้ฝึก เพื่อบรรเทาอาการเกร็งลงได้ 

1.虎戏导引法 

ให้อยู่ในท่า นั่ง ยืน หรือนอน ลำตัวด้านบน และคออยู่ในแกนตรงตรงเดียวกัน (alignment) เริ่มจากการปิดปากปิดตา นับถอยหลัง ลืมตาเบิกโพลง (睁眼怒目) อ้าปาก และผ่อนคลายอยู่ในท่ายิ้มเล็กน้อยหลับตา ค้างไว้นับถอยหลัง ทำประมาณ 7 รอบ การเต๋าอิ่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของการทำท่าเสือใน อู่ฉิงซี่ 


 

2.บริหารกล้ามเนื้อบริเวณใบหน้า脸部小导引法

สำหรับผู้ป่วยพากินสัน ถ้ามีอาการเกร็งที่ใบหน้าการขยับจะใช้小导引法 ด้วย

张口导引法อ้าปาก ให้ค่อยๆอ้าปากให้กว้างและค่อยๆปิดปาก โดยไม่ต้องค้างท่าไว้ ทำประมาณ 7 ครั้ง 3 เซต ก่อนกินข้าว เพื่อให้กล้ามเนื้อรอบๆริมฝีปากคลายตัวลงทำให้สามารถพูดขยับปากกว้างๆให้พูดชัดเจนขึ้น



咬牙导引法  ผู้ป่วยพากินสันบางรายมีการเกร็งบริเวณขากรรไกรทำให้การเคี้ยวอาหารได้ไม่สมบูรณ์ การบริหารก่อนกินข้าวจึงช่วยบรรเทาอาการเกร็งได้ง่าย ปิดปากสนิท ใช้ฟันบนฟันล่างขบกันเบาๆ ประมาณ 50 ครั้ง 

舌抵导引法  ใช้ปลายลิ้นแตะบริเวณเพดานเหงือกชี้ไปทางตำแหน่งจุด เหรินจง (人中穴) ทำให้มีน้ำลายมาซึ่งถือเป็นการกระตุ้นสารน้ำ (津液) จะให้กลืนน้ำลาย การเอาลิ้นแตะเพดานปากด้านในเป็นการเชื่อมระหว่าง 任脉 督脉 เข้าด้วยกัน 



咽津导引法  ปัญหาการกลืนก็เป็นส่วนหนึ่งของผู้ป่วยพากินสันเช่นกัน ทำให้ผู้ป่วยมีปัญหาสำลักน้ำหรือน้ำลาย ให้ฝึกโดยการให้กลืนน้ำลายทันทีที่มี

ในผู้ป่วยพากินสัน การที่สารโดปามีนลดลงทำให้กล้ามเนื้อแข็งเกร็งและเคลื่อนไหวช้า (Bradykinesia) ทำให้จังหวะการตวัดลิ้น การกลืนช้าลง ไม่ประสานกัน จึงเกิดน้ำลายหลุดลงในหลอดลมกระตุ้นให้เกิดการสำลักขึ้น

ในผู้ป่วยStroke การทำงานของเส้นประสาทคู่ที่ 9 และ 10 ทำงานช้าลงทำให้การปิดฝากล่องเสียงไม่ทันที่น้ำลายไหลผ่าน หรือการทำงานของเส้นประสาทคู่ที่ 12 อ่อนแรง ทำให้ลิ้นไม่มีแรงดัน น้ำลายจะค้างอยู่ในปาก

3.十指梳头导引法กระตุ้นศีรษะด้วยท่าสิบนิ้วหวีผม

ในสมัยก่อนเรียกเป็น การหวีแห้ง (干流头) ศีรษะเป็นบริเวณที่เป็นจุดรวมของหยาง (阳之会) การกระตุ้นใช้มือสองข้างกางนิ้วออกเล็กน้อยไม่เกร็ง วางนิ้วทั้ง 10 บริเวณหน้าผากและลากนิ้วขึ้นไปถึงท้ายทอย ทำต่อเนื่องประมาณ 50 ครั้ง ทำวันละ 3 รอบ เช้า เย็น และก่อนนอน



4.鸣击天鼓导引法 กระตุ้นศีรษะด้วยท่านกจิกกลองสวรรค์

แบมือสองข้างฝ่ามือปิดใบหูไว้ วางนิ้วกลาง นาง ก้อย ประคองศีรษะไว้ และใช้นิ้วชี้วางเคาะบริเวณท้ายทอยเบาๆ ให้รู้สึกเหมือนเคาะกลอง ประมาณ 30 ครั้ง ในผู้ป่วยพากินสันให้ทำเบาๆ ถ้าเสียงหนักๆเป็นเบาลง เมื่อเคาะน้ำหนักเท่าเดิมแสดงว่าฟื้นตัวดีขึ้น



เอกสารอ้างอิง

严蔚冰.2017.中医导引学(5).北京:中国中医药出版社

______________________________________________

บทความโดย
แพทย์จีน ธิติ นิลรุ่งรัตนา (หมอจีนหลิน เจีย เฉิง)
林嘉诚 中医师
TCM. Dr. Thiti Nilrungratana (Lin Jia Cheng)
เลขที่ใบประกอบโรคศิลปะ พจ.1355
คลินิกฟื้นฟูอัมพฤกษ์อัมพาตและโรคทางระบบประสาท
คลินิกการประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีนหัวเฉียว สำนักงานใหญ่ กรุงเทพฯ